Afganistan’da Yeni Ceza Kanunu Tartışmalara Yol Açtı

Taliban lideri Hibatullah Akhundzada tarafından imzalanan yeni ceza kanunu, suçluların durumunu “özgür” veya “köle” olma durumuna göre farklı ceza seviyelerine tabi kılacak şekilde bir kast sistemi inşa ediyor. Örneğin, bir erkek, “aşırı şiddet”yle sonuçlanan bir durumda, eğer gözle görülür kırıklara veya yaralanmalara sebep olursa yalnızca 15 gün hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Üstelik, erkek ancak kadın, mahkemede kendisine yönelik istismarı kanıtlayabilirse mahkumiyet alabiliyor. Bu kapsamda, kadınların aşırı şiddet iddialarını hakime iletmek için tamamen örtünmüş bir şekilde yaralarını göstermeleri gerekecek.

Yeni ceza yasasına göre, kadın dava açarsa, kocasının veya bir erkek refakatçinin de mahkemeye onunla birlikte gelmesi zorunlu tutuluyor. Diğer yandan, evli bir kadının, kocasından izin almadan akrabalarını ziyaret etmesi halinde üç aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılması söz konusu. Bunun yanı sıra, yasada yer alan 9. Madde ile Afgan toplumunun üyeleri dört kategoriye ayrılmış durumda: din alimleri (ulema), seçkinler (eşref), orta sınıf ve alt sınıf. Bu sistemde, suçun karşılığında verilecek ceza artık suçun niteliği veya ağırlığına değil, sanığın sosyal statüsüne göre belirleniyor.

Kanuna göre, bir İslam din alimi suç işlerse, verilecek tepkiler nasihat ile sınırlı kalacak. Suçlu elit kesime aitse, sonuçta yalnızca mahkemeye çağrılma ve nasihat uygulanacak. Orta sınıfa dahil olan bireyler içinse aynı suç hapis cezası ile sonuçlanabilirken, “alt sınıf”tan gelen bireyler için ceza hem hapis hem de bedensel ceza biçiminde uygulanacak. Ağır suçlar için bedensel cezalar ise ıslah kurumları tarafından değil, İslam din adamları tarafından verilecektir.