DERİN TİTREŞİM AFRİKA’YI BÖLÜYOR
Bilim insanlarına göre, Etiyopya’nın derinliklerinde Dünya’nın yüzeyinin altından gelen “kalp atışı” benzeri bir titreşim, Afrika kıtasını yavaş yavaş ikiye ayırıyor. Bu sürecin sonunda altı Afrika ülkesine yeni bir kıyı şeridi kazandıracak olan bir okyanus oluşacak. Ancak bu değişim milyonlarca yıl sürecek. Southampton Üniversitesi’nden yer bilimcilerin öncülüğünde uluslararası bir araştırma ekibi, Dünya’nın derinliklerinden gelen erimiş manto kayasının ritmik yükselişlerini tespit etti. Bu sıcak kayaçlar, Afrika’nın altından yüzeye doğru kabarıyor ve Etiyopya’nın Afar bölgesinden başlayarak kıtayı yavaş yavaş parçalıyor.
ÜÇ FAY HATTININ BULUŞMA NOKTASI
Afar bölgesi, Dünya üzerinde üç tektonik fayın kesiştiği nadir yerlerden biri olarak öne çıkıyor: Etiyopya Ana Rift Vadisi, Kızıldeniz Fayı ve Aden Körfezi Fayı. Bilim insanları, daha önce Afrika plakalarının sadece birbirlerinden uzaklaştığını düşünüyordu. Ancak Mayıs ayında yayınlanan bir çalışma, bu ayrışmanın arkasında yer altındaki yoğun volkanik faaliyetlerin etkili olabileceğini ortaya koymuştu. Yeni araştırma ise bu süreci çok daha ayrıntılı bir şekilde açıklıyor. Bilimsel dergi Nature Geoscience’ta yayınlanan çalışmaya göre, Afar’ın altındaki manto sabit değildir; adeta bir kalp gibi atıyor ve bu atımlar, üzerindeki tektonik plakaya sürekli baskı yapıyor. Sonunda bu baskı, plakayı kırarak kıtanın bölünmesine ve yeni bir okyanusun oluşmasına yol açacak. Araştırmanın başyazarı Dr. Emma Watts, “Afar’ın altındaki manto ne homojen ne de hareketsiz. Ritmik atıyor ve bu atımlar, kendine özgü kimyasal izler taşıyor” dedi. Araştırmacılar, Afar bölgesi ve Etiyopya Ana Rift Vadisi boyunca 130’dan fazla volkanik kaya örneği toplayarak, derin yer yapısını ortaya çıkarıyor.
VOLKANİK FAALİYETLERİN ETKİLERİ
Çalışmanın bir diğer yazarı Dr. Derek Keir, bu bulguların volkanlar, depremler ve kıtasal ayrılma süreçlerine dair bilimsel anlayış üzerinde “derin etkiler” yarattığını belirtti: “Bu çalışma, derin manto yükselmelerinin tektonik plakaların altında hareket edebileceğini ve volkanik faaliyetlerin en ince noktalarda yoğunlaşmasını sağlayabileceğini gösteriyor.” Afrika Doğu Rift Sistemi (EARS), Dünya’nın en büyük aktif kıtasal yarık sistemi olarak yaklaşık 3 bin 500 kilometrelik bir alan boyunca Afrika kıtasını adeta yırtıyor. Ocak ayında, Kaliforniya Üniversitesi’nden Profesör Ken Macdonald, kıtanın beklenenden daha hızlı ayrıldığını ifade etti. Somali, Etiyopya’nın bazı bölgeleri ile Kenya ve Tanzanya’nın bir kısmı, yeni bir kıta oluşturacak. Bu kıta, yeni bir okyanus kıyısıyla birlikte var olacak. Macdonald, bölgeye suyun dolmaya devam etmesi halinde, oluşacak yeni okyanusun Atlantik Okyanusu kadar derin olabileceğini de belirtti.
Ancak her ne kadar çatlaklar şimdiden görülmeye başlasa da, kıtanın tamamen ayrılması ve yeni okyanusun oluşması birkaç milyon yıl daha sürecek.