RAPORUN ÖNEMİ VE VİZE SORUNU
Avrupa Parlamentosu (AP), Türk vatandaşlarının Schengen vizesi alma sürecinde yaşadığı zorlukları ele alan bir rapor yayımladı. AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor tarafından hazırlanan 27 sayfalık belgede, vize süreçlerinin kolaylaştırılması için üye ülkelere “kapasite artırma” çağrısı yapıldı. Vize serbestisi içinse Türkiye’nin kalan altı kriteri yerine getirmesi gerektiği vurgulandı. Rapor, 6 Mayıs 2025’te AP’nin Strasbourg’daki merkezinde tartışılacak ve 7 Mayıs’ta oylanarak son halini alacak.
VİZE BAŞVURULARINDAKİ SORUNLAR
AP’nin, AB Komisyonu’nun yıllık ülke raporuna dayandırdığı Türkiye Raporu’nda, Türk vatandaşlarının Schengen vizesi başvurularında “talepteki belirgin artış ve sistemin kötüye kullanılması korkusu” sebebiyle sorunlar yaşadığı ifade ediliyor. Raporda, bu duruma ilişkin “üzüntü duyulduğu” belirtilerek, vizelere erişimin iyileştirilmesi adına siyasi kararlılığın gerekliliği vurgulandı. Belgede, “Kalan teknik ve idari engellerin ele alınması için her iki tarafın da yoğun çaba göstermesi” yönünde bir çağrı yapıldı. AB ülkelerine yönelik ise “Bu konuya ayrılan kaynakları artırma” önerisi getirildi.
BAŞVURU SONUÇLARI VE İLTİCA SAYILARI
2023 verilerine göre, Türkiye’den Schengen vizesi için 1 milyon 55 bin 885 başvuru yapıldı; bunlardan 867 bin 646’sı onaylandı ve ret oranı %16,1 olarak kaydedildi. 2022’de ise 778 bin 409 başvurudan 645 bin 842’si onaylanarak, ret oranı %15,7 oldu. BBC Türkçe’ye bilgi veren bir AB yetkilisi, 2023’te Schengen vizesiyle AB’ye giriş yaptıktan sonra 103 bin Türkiye vatandaşının iltica talebinde bulunduğunu, “azımsanmayacak sayıda” kişinin ise Schengen Bölgesi’nden çıkış yapmadığını belirtti. Bu durum, AB’nin “sistemin kötüye kullanılması” endişesini güçlendiriyor.
VİZE KOLAYLIĞI İÇİN BEKLENTİLER
Raporda, ticari faaliyetler ve Erasmus öğrenci değişim programı gibi alanlarda vize kolaylığı sağlanmasına destek verildiği belirtiliyor. Ancak vize muafiyeti noktasında AP, Türkiye’nin yerine getirmesi gereken 72 kriterden kalan altısını yineledi. Bu kriterler arasında; Terörle Mücadele Yasası’nda yapılacak değişiklikler, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması ile GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması yer alıyor. Ayrıca kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemeler ile tüm AB üyeleriyle suçla ilgili işbirliği ve Geri Kabul Anlaşması’nın tam uygulanmasının da gerektiği ifade ediliyor. AP, “Türkiye’nin vize serbestisi için gerekli ölçütleri karşılama yönünde hiçbir ilerleme kaydetmemiş olmasından derin üzüntü duyduğunu” belirterek, Türk makamlarının bu kriterleri “ayrımcılık yapmaksızın” yerine getirmesi durumunda vize serbestisi sürecinin hızla başlayabileceğini aktardı.
TÜRKİYE’NİN İKİLİ TEMASLARI VE AB CEVABI
Türkiye, vize sorununu çözmek amacıyla AB üyesi ülkelerle ikili temaslarını sürdürüyor. Ancak şu ana kadar bu çabaların sahada olumlu bir etkisinin hissedilmediği bildiriliyor. Türk basınında, bazı AB ülkelerinin “vize kapılarını kapattığı” iddiaları sıkça gündeme gelirken, AB Türkiye Delegasyonu 2 Mayıs 2025’te bu iddiaları yalanladı. Delegasyon, “Schengen konsoloslukları, salgın öncesi rakamları aşarak rekor sayıda vize başvurusunu işleme almaktadır” açıklamasında bulundu.
DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI VURGUSU
Rapor, vize konusunun yanı sıra Türkiye’deki insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü konularında da eleştiriler içeriyor. AB’ye katılım kriterlerinin tartışmaya kapalı olduğu ve mevcut şartlarda müzakere sürecine dönmek için bir olanak bulunmadığı belirtiliyor. Ancak Türkiye’nin stratejik ve jeopolitik önemine vurgu yapılarak, daha yakın ve dinamik bir ortaklığın geliştirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Raporda, “Katılım sürecinde kestirme yollar yoktur ve demokratik ilkeleri tartışmaktan kaçınılamaz” mesajı verildi.