AVRUPA PARLAMENTOSU’NUN VİZE RAPORU
Avrupa Parlamentosu (AP), Türk vatandaşlarının Schengen vizesi alırken yaşadığı sorunları ele alan bir rapor yayımladı. 27 sayfalık bu belge, AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor tarafından kaleme alındı ve vize süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla üye ülkelere “kapasite artırma” çağrısı yapıldı. Vize serbestisi içinse Türkiye’nin kalan altı kriteri yerine getirmesi gerektiği vurgulandı. Rapor, 6 Mayıs 2025’te AP’nin Strasbourg’daki merkezinde masaya yatırılacak ve 7 Mayıs’ta oylanarak nihai şekli alacak.
KARARLILIK VE İYİLEŞTİRME ÇAĞRISI
AP, AB Komisyonu’nun yıllık ülke raporuna dayandırdığı Türkiye Raporu’nda, Türk vatandaşlarının Schengen vizesi başvurularındaki sorunları “talepteki belirgin artış ve sistemin kötüye kullanılması korkusu” nedeniyle yaşadığını belirtti. Raporda, bu durumdan “üzüntü duyulduğu” ifade edilerek, vizelere erişimin iyileştirilmesi için siyasi kararlılığın gerektiği vurgulandı. Belgede, “Kalan teknik ve idari engellerin ele alınması için her iki tarafın da yoğun çaba göstermesi” gerektiği çağrısı yapıldı. AP, AB ülkelerine “Bu konuya ayrılan kaynakları artırma” önerisinde bulundu.
VİZE BAŞVURU VERİLERİ
AB’nin 2023 verilerine göre, Türkiye’den Schengen vizesi için 1 milyon 55 bin 885 başvuru yapıldı. Bu başvurulardan 867 bin 646’sı onaylanırken, ret oranı %16,1 oldu. 2022 yılında ise 778 bin 409 başvurudan 645 bin 842’si onaylanmış, ret oranı %15,7 olarak kaydedilmişti. BBC Türkçe’ye konuşan bir AB yetkilisi, 2023’te Schengen vizesi ile AB’ye giriş yaptıktan sonra 103 bin Türkiye vatandaşının iltica başvurusunda bulunduğunu ve “azımsanmayacak sayıda” kişinin Schengen Bölgesi’nden çıkış yapmadığını belirtti. Bu durum, AB’nin “sistemin kötüye kullanılması” endişesini artırıyor.
Raporda, ticari faaliyetler ve Erasmus öğrenci değişim programı gibi alanlarda vize kolaylığı sağlanmasına destek veriliyor. Ancak vize muafiyeti konusunda, AP Türkiye’nin 72 kriterden kalan altısını yerine getirmesi gerektiğini yineledi. Bu kriterler arasında; Terörle Mücadele Yasası’nda değişiklik, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması, GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması, kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin AB standartlarına uyumu, tüm AB üyeleriyle suç bağlantılı konularda işbirliği ve Geri Kabul Anlaşması’nın tam uygulanması yer alıyor. AP, “Türkiye’nin vize serbestisi için gerekli ölçütleri karşılama yönünde hiçbir ilerleme kaydetmemiş olmasından derin üzüntü duyduğunu” belirtti.
TÜRKİYE’NİN İKİLİ TEMASLARI
Türkiye, vize sorunun çözümü için AB üyesi ülkelerle ikili temaslarını sürdürüyor; ancak bu çabaların sahada olumsuz bir etkisi henüz görülmüyor. Türk medyasında bazı AB ülkelerinin “vize kapılarını kapattığı” yönünde sıkça iddialar yer alırken, AB Türkiye Delegasyonu 2 Mayıs 2025’te bu iddiaları yalanladı. Delegasyon, “Schengen konsoloslukları, salgın öncesi rakamları aşarak rekor sayıda vize başvurusunu işleme almaktadır” dedi.
DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI ELEŞTİRİSİ
Rapor, vize konusunun yanı sıra Türkiye’deki insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü konularında eleştiriler içeriyor. AP, AB’ye katılım kriterlerinin tartışmaya kapalı olduğunu ve mevcut şartlarda müzakere sürecine dönülmesinin mümkün olmadığını belirtti. Ancak Türkiye’nin stratejik ve jeopolitik önemine vurgu yaparak, daha yakın ve dinamik bir ortaklık için detaylı çalışmalar yapılması gerektiğini ifade etti. Rapor, “Katılım sürecinde kestirme yollar yoktur ve demokratik ilkeleri tartışmaktan kaçınılamaz” mesajını veriyor.