GİZEMLİ CİSMİN KEŞFİ
Samanyolu galaksisinde yer alan ve yaklaşık 15 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan “ASKAP J1832-0911” adlı cisim, her 44 dakikada bir yaklaşık iki dakika süren bir parlama patlaması yayıyor. Radyo ve X-ışını dalga boylarında gözlemlenen bu düzenli sinyaller, bilim dünyasında “uzun periyotlu geçici kaynak” (long-period transient – LPT) olarak tanımlanan nadir bir türün örneği. Bu keşif, LPT’lerin hem yüksek enerjili X-ışını hem de düşük enerjili radyo dalgalarıyla aynı anda patlama yaptığı ilk gözlem olarak kayıtlara geçiyor. Bilim insanları, bu gelişmenin LPT’lerin gizemini çözmede yeni fırsatlar sunacağını ifade ediyor.
BEYAZ CÜCE Mİ YOKSA NÖTRON YILDIZI MI?
Keşif ekibinin lideri Curtin Üniversitesi’nden Zieng (Andy) Wang, “Bu nesne, şimdiye kadar karşılaştığımız hiçbir şeye benzemiyor” diyerek şaşkınlığını paylaştı. LPT’ler ilk kez 2022 yılında tanımlandı ve o tarihten bu yana sadece 10 farklı örnek belirlendi. Fakat ASKAP J1832-0911, diğer tüm örneklerden farklı özellikler sergiliyor. Cisim, ilk olarak Avustralya’daki Australian Square Kilometre Array Pathfinder (ASKAP) radyo teleskobuyla tespit edildi. Ardından, NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ile gerçekleştirilen gözlemler, radyo sinyallerinin X-ışınlarıyla aynı zaman diliminde meydana geldiğini doğruladı. Chandra’nın sınırlı görüş alanı dikkate alındığında, bu tesadüfi keşif büyük bir şans olarak değerlendiriliyor.
ENERJİ ÜRETİMİNE YENİ ANLAYIŞLAR SUNUYOR
Bilim insanları, ASKAP J1832-0911’in yaşam döngüsünü tamamlamış bir yıldız olabileceğini düşünüyor. Ancak bu nesnenin manyetik alanının yoğun bir nötron yıldızı mı, yoksa ikili bir sistemde yer alan beyaz cüce yıldası mı olduğu hala kesinleşmedi. Wang, mevcut teorilerin bu sıra dışı davranışı açıklamakta yetersiz kaldığını belirterek, “Bu keşif, yıldız evrimi veya fizik alanında yeni anlayışlara kapı aralayabilir” sözlerini dile getirdi. Ayrıca, bu nesnede radyo dalgalarıyla yüksek enerjili X-ışınlarının bir arada ortaya çıkması, bu gökcisimlerinin enerji üretim mekanizmaları hakkında önemli bilgiler sağlıyor. Araştırmacılar, bu sıra dışı davranışın sadece ASKAP J1832-0911’e özgü olmadığını, evrende benzer özelliklere sahip başka LPT’lerin de bulunabileceğini tahmin ediyor. Bu önemli çalışma, 28 Mayıs Çarşamba günü prestijli bir bilim dergisinde yayımlandı. Ekipte yer alan Nanda Rea, “Bu nesnenin geçici X-ışını yayımı, doğası hakkında tamamen yeni bir bakış açısı kazandırıyor” diyerek heyecanını ifade etti.