UZUN PERİYOTLU GEÇİCİ KAYNAK KEŞFİ
Samanyolu galaksisinin yaklaşık 15 bin ışık yılı uzaklığında bulunan ve “ASKAP J1832-0911” adıyla bilinen bu cisim, her 44 dakikada bir yaklaşık iki dakika süren parlak patlamalar yayıyor. Radyo ve X-ışını dalga boylarında gözlemlenen düzenli sinyaller, bilim insanları tarafından “uzun periyotlu geçici kaynak” (long-period transient – LPT) olarak sınıflandırılan nadir bir türün örneği. Bu keşif, LPT’lerin hem yüksek enerjili X-ışını hem de düşük enerjili radyo dalgalarıyla aynı anda patlama yaptığı ilk gözlem olarak kayıtlara geçiyor. Bilim insanları, keşfin LPT’lerin sırlarını çözmede yeni fırsatlar sunabileceğine inanıyor.
KEŞİF EKİBİNDEN ŞAŞIRTAN AÇIKLAMALAR
Keşif ekibinin lideri Curtin Üniversitesi’nden Zieng (Andy) Wang, “Bu nesne, şimdiye kadar karşılaştığımız hiçbir şeye benzemiyor” şeklinde şaşkınlığını dile getirdi. LPT’ler ilk olarak 2022 yılında tanımlandı ve o zamandan bu yana 10 farklı örnek belirlendi. Ancak ASKAP J1832-0911, diğerlerinden tamamen farklı bir yapıya sahip. Cisim, ilk kez Avustralya’daki Australian Square Kilometre Array Pathfinder (ASKAP) radyo teleskobuyla tespit edildi ve daha sonra NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ile gerçekleştirilen gözlemler, radyo sinyallerinin X-ışınlarıyla aynı zaman diliminde patladığını ortaya koydu. Chandra’nın dar görüş açısı göz önüne alındığında bu tesadüfi keşif, oldukça büyük bir şans olarak değerlendiriliyor.
BİLİM İNSANLARINDAN YILDIZ EVRİMİ YORUMLARI
Bilim insanları, ASKAP J1832-0911’in büyük ihtimalle yaşam döngüsünü tamamlamış bir yıldız olduğunu öne sürüyor. Ancak nesnenin manyetik alanının yoğun bir nötron yıldızı mı (magnetar) yoksa ikili bir sistemde yer alan beyaz cüce yıldızı mı olduğu henüz kesinleşmedi. Wang, mevcut teorilerin bu alışılmadık davranışı açıklamakta yetersiz kaldığını vurgulayarak, “Bu keşif, yıldız evrimi veya fizik alanında yeni anlayışlara kapı aralayabilir” sözlerini kullandı. Ayrıca, bu nesnede radyo dalgalarıyla birlikte daha enerjik X-ışınlarının da ortaya çıkması, gökcisimlerinin enerji üretim mekanizmaları hakkında önemli ipuçları sunuyor. Araştırmacılar, bu sıra dışı davranışın sadece ASKAP J1832-0911’e özgü olmadığını, evrende benzer özellikler gösteren başka LPT’lerin de var olabileceğini düşünüyor. Bilim dünyası için büyük bir öneme sahip olan bu çalışma, 28 Mayıs Çarşamba günü adı duyulmuş bir bilim dergisinde yayımlandı. Ekipten Nanda Rea, “Bu nesnenin geçici X-ışını yayımı, doğası hakkında tamamen yeni bir bakış açısı kazandırıyor” ifadelerini paylaşarak heyecanını dile getirdi.