BULGARİSTAN’DA SU SIKINTISI DERİNLEŞİYOR
Bulgaristan, artan kuraklık ve etkisiz yönetim nedeniyle milyonlarca insanın su sıkıntısı yaşadığı bir dönemden geçiyor. Kuzeydeki Hadzhidimitrovo köyü sakinleri, muslukların kuru kalması nedeniyle derme çatma sondaj kuyularına başvurmak zorunda kalıyor. Geçtiğimiz yıl köyün su hattı için 1,1 milyon lev (yaklaşık 655 bin dolar) harcanarak yenilendi; fakat yüzey sularını toplayan kuyular neredeyse dolmuydu. Devletin geçici olarak açtığı sondaj kuyusu, köyün tek su kaynağı haline geldi. Bunun yanı sıra, tüm köye yapılan 38 litrelik şişe su dağıtımı yaz aylarının sıcaklarında içme suyu ihtiyacını bile karşılayamıyor.
Bloomberg kaynaklı bilgilere göre, yaz aylarında Bulgaristan’da yarım milyona yakın insan, yani nüfusun yaklaşık %8’i suya ulaşmada zorluk yaşıyor. 17 Ağustos itibarıyla 283 köy ve birkaç kasabada 260 binden fazla kişiye zorunlu su kısıtlaması uygulanıyordu. Çiftçiler, ayçiçeği ve mısır rekoltesinin en düşük seviyelere düşebileceği konusunda uyarıyor. Uzmanlar, Bulgaristan’ın su altyapısının çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ifade ediyor. Bilimler Akademisi’nden Emil Gachev, “Bir değişiklik olmazsa sistem çökecek. Su ve gıda fiyatları artacak, halk sağlığı risk altına girecek” açıklamasını yaptı.
Ülkenin su şebekesi esasen 40 yıl önce, komünist döneminde inşa edildi. Günümüzde sistemin %60’ı sızıntılar nedeniyle kaybolmakta ve bu oran AB ülkeleri arasında en yüksek seviye olarak kayıtlara geçmektedir. 2018 yılında onarım bekleyen 900 barajdan yalnızca 130’u yenilenebilmişti. Birçok bölgede rezervuarların doluluk oranı %20-25 seviyelerine düştü. Avrupa Birliği, Bulgaristan’a su yatırımları için bugüne dek 2 milyar Euro fon sağladı ancak Çevre Bakanlığı, ihtiyacın 18 milyar Euro olduğunu belirtiyor. Yolsuzluk ve siyasi krizler nedeniyle yeterli ilerleme sağlanamıyor. 2023 yılında Avrupa Savcılığı, 2,6 milyon Euro değerinde bir AB destekli projede usulsüzlük tespit etti.
Köylüler, hükümet ve belediye arasında yaşanan yetki karmaşası sebebiyle çare bulamıyor. Hadzhidimitrovo’da yaşayan Georgi Petrov, “19. yüzyılda değil, 21. yüzyılda yaşıyoruz ama yemek pişirmek, çamaşır yıkamak, hatta banyo yapmak için şişe suyu ve kovalarla idare ediyoruz” dedi. Geçtiğimiz yaz köylüler, yol kapatma eylemleri yaparak sondaj kuyusunun açılmasını sağladı; fakat şu anda yeniden protesto etmeye değmeyeceğini düşünüyorlar. Bazıları kendi imkanlarıyla yeni borular döşeme planları yapıyor. Su sıkıntısının arttığı köylerde genç nüfus, başkent Sofya’ya veya yurtdışına göç ediyor. Bu durum, yaşlanan bir nüfus ve terkedilen köyler bırakıyor. Uzmanlar, ücretli geçim sağlama sorununun sadece Bulgaristan’a değil, giderek tüm Avrupa’ya yayıldığının altını çiziyor.