DEPREM YÖNETİMİNDE YENİ BİR DÖNEM
Cemil Emre Yavaş, geliştirdiği yenilikçi deprem projesi ile afet yönetimini köklü şekilde değiştiriyor. ABD’deki Georgia Southern Üniversitesi’nde görev yapan Türk araştırmacı Yavaş ve ekibi, yapay zeka algoritmaları ile depremleri önceden tahmin etme konusunda büyük bir başarıya ulaştı. Ekibin geliştirdiği algoritma, depremleri 30 gün öncesinden yüzde 91,65 doğruluk oranıyla tahmin edebiliyor.
İSTANBUL DEPREMLERİ İÇİN YÜKSEK DOĞRULUK ORANI
Yapay zeka temelli algoritma, ABD’nin deprem bölgesi California’da test edilmenin yanı sıra, Kuzey Anadolu Fayı’na komşu İstanbul için de uyarlanarak uygulandı. Yavaş ve ekibi, İstanbul’daki olası depremleri 30 gün öncesinden %91,65 doğruluk oranıyla tahmin etmeyi başardı.
BÜYÜK İSTANBUL DEPREMİNE DAİR KRİTİK AÇIKLAMALAR
Büyük İstanbul depremi, Türkiye’nin en büyük şehirlerinden biri olan İstanbul’da yaşayan milyonlarca insan için korku kaynağı olmaya devam ediyor. Uzmanlar, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde İstanbul için depremin kaçınılmaz olduğunu vurgularken, olası tarih ve şiddetiyle ilgili kritik değerlendirmelerde bulunuyor.
BÜYÜK İSTANBUL DEPREMİ İÇİN KRİTİK TARİHLER
Jeologlar ve sismologlar, Kuzey Anadolu Fay Hattı’ndaki enerji birikiminin yüksek seviyelere ulaştığını belirtiyor ve İstanbul’da büyük bir depremin an meselesi olabileceğinin altını çiziyor. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’ne göre, 7.0 büyüklüğündeki bir deprem İstanbul’da önümüzdeki 30 yıl içinde %65 ihtimalle bekleniyor. Doğal olayın tam zamanı bilinmese de, 2020’li ve 2030’lu yılların risk açısından kritik olduğu belirtiliyor.
İSTANBUL’UN FAY HATLARINA DİKKAT
İstanbul, Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Marmara Denizi içinden geçen kısmına oldukça yakın bir konumda bulunuyor. Uzmanlara göre bu bölgede biriken stres, 1999 Marmara Depremi’nin ardından artış gösterdi. Avcılar, Bakırköy ve Silivri gibi ilçelerde depreme karşı yüksek risk söz konusu ve bu bölgelerde büyük hasar yaşanabileceği uyarısında bulunuluyor.
BÜYÜK DEPREM İÇİN ÖNLEMLER
Yetkililer ve uzmanlar, Büyük İstanbul Depremi öncesinde acil önlemler alınması gerektiği konusunda hemfikir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), yapı denetimleri ve kentsel dönüşüm projelerinde hızlı adımlar atılması gerektiğini vurguluyor. 2024 yılı itibarıyla İstanbul’da pek çok riskli binanın yenilenme süreci devam etmekte, ancak uzmanlar daha fazla dönüşüm gerektiğini belirtiyor.
DEPREME HAZIRLIĞIN ÖNEMİ
Uzmanlar, bireysel olarak depreme hazırlıklı olmanın hayati önem taşıdığını da belirtiyor. Deprem çantası hazır bulundurma, güvenli yaşam alanları oluşturma ve olası deprem senaryoları üzerinde tatbikat yapmanın hayat kurtarıcı olabileceğini vurguluyorlar. Ayrıca, toplumsal bilincin arttırılması gerektiği ifade ediliyor.
ÇALIŞMALAR ABD VE TÜRKİYE’Yİ KAPSIYOR
Projede, ABD’nin San Diego ve Los Angeles kentlerinde farklı algoritmalar denendi. Los Angeles için doğruluk oranı yüzde 69’a, San Diego için ise yüzde 98’e ulaştı. İstanbul’un yanı sıra bu testlerdeki yüksek doğruluk oranları da dikkate alındı. Araştırmacılar, depremin büyüklüğü, derinliği ve bölgenin jeolojik yapısını ele alarak geniş bir veri kümesi oluşturarak algoritmayı destekledi.
RANDOM FOREST ALGORİTMASI VE ÇALIŞMA SONUÇLARI
Yavaş ve ekibinin ‘Random Forest’ algoritmasını kullanarak geliştirdiği tahmin modeli, geçmişte meydana gelen büyük depremler ile yer altı yapısının incelenmesiyle desteklendi. Bu yapay zeka uygulaması sayesinde, önümüzdeki 30 gün içinde oluşabilecek depremlerin büyüklüğü, sismik hareketlerin belirli kriterlere göre analiz edilmesiyle yüksek doğrulukla tahmin edilebiliyor.
ULUSLARARASI PLATFORMDA ÇIĞIR AÇAN ARAŞTIRMA
Yavaş’ın bu çarpıcı çalışması, dünyanın önde gelen bilim dergilerinden Scientific Reports by Nature’da yayınlandı ve Birleşmiş Milletler’in Afet Risk Azaltma Platformu Prevention Web’de de duyurularak bilim dünyasında yankı uyandırdı. Uzmanlar, tarihte eşi görülmemiş bu doğruluk oranının, doğal afetlere karşı yapay zeka ile erken uyarı ve önlem alınması konusunda yeni bir dönem başlatabileceğini ifade ediyor.
CEMİL EMRE YAVAŞ KİMDİR?
Cemil Emre Yavaş, deprem ve afet yönetimi alanında tanınmış bir uzman olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin deprem riski yüksek bölgelerinde gerçekleştirdiği projelerle dikkat çekiyor. Mühendislik alanındaki eğitim ve tecrübesini doğal afetlere yönelik çözümler geliştirmeye adayan Yavaş, toplumsal duyarlılığı yüksek projelere öncülük ederek depremlerde can kaybını en aza indirmeyi hedefliyor.