ÇAYÖNÜ TEPESİ KAZILARINDA ÖNEMLİ BULGULAR
Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde bulunan ve dünya uygarlık tarihinin önemli merkezlerinden biri olarak görülen Çayönü Tepesi’ndeki arkeolojik kazılar, 1964 yılından bu yana devam ediyor. Göçebelikten yerleşik hayata geçişin izlerini taşıyan bu alanda bu yıl, önemli bulgular elde edildi.
6 MEZAR KEŞFEDİLDİ
Çanakkale Uygulamalı Bilimler Fakültesi Müzecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun liderliğindeki kazı ekibi, bu yıl 5’i 5 bin, 1’i ise 11 bin yıl öncesine ait toplam 6 mezar açığa çıkardı. Sarıaltun, mayıs ayında başlayan kazı sezonunda birçok buluntunun gün ışığına çıkarıldığını ifade ederek, “Bu yıl ilk Tunç Çağı’na ait mezarlar bulduk. Çayönü halkının Neolitik dönemden Tunç Çağı’nın başlarına kadar burayı yaşam alanı olarak kullandığını gösteren çok sayıda veri elde ettik.” şeklinde bilgi verdi.
MEZARLARDA HEDİYELER VE RİTÜELLER
Açılan mezarlardan ikisinin basit gömü olduğunu belirten Sarıaltun, bu mezarlarda mezar hediyesi olmadığını söyledi. “Bir küp mezar yüzeye yakın olduğu için tahrip olmuştu. Ancak sandık tipi mezarlarda yoğun buluntular var. Bireylerin yanına kap-kacaklar hediye olarak bırakılmış. Ayrıca sadece hediye gömülen çukurlar da tespit ettik.” ifadeleriyle bilgi verdi.
11 BİN YIL ÖNCESİNE AİT BİR MEZAR
Sarıaltun, bu yılki en dikkat çekici bulgunun Neolitik döneme ait 11 bin yıllık bir mezar olduğunu ekledi: “Bu buluntular sayesinde topluluğun nasıl yaşadığını, neyle beslendiğini ve hangi hastalıklarla mücadele ettiğini daha iyi anlayabileceğiz.”
ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALAR VE DEĞERLENDİRMELER
Kazılara destek veren Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nden Ömür Dilek Erdal, 6 mezarın ortaya çıkarıldığını belirterek, bunlardan birinin Neolitik, diğerlerinin ise Erken Tunç Çağı mezarları olduğunu aktardı. “Erken Tunç Çağı’nda mezarlar taş sanduka şeklinde yapılıyor, üzeri blok taşlarla kapatılıyordu. Bireyler yan yatırılarak gömülüyor, yanına hediyeler bırakılıyordu.” açıklamasında bulundu.
ÇAYÖNÜ’NÜN TARİHSEL ÖNEMİ
Bölgedeki 600’ün üzerinde iskelet bulunduğunu belirten Erdal, DNA ve antropolojik analizlerin devam ettiğini ifade etti. Elde edilen ilk sonuçların, Neolitik dönem insanlarının Mezopotamya, İran, Irak ve Kafkasya ile temas halinde olduklarını ve burada karmaşık bir kültür geliştirdiklerini gösterdiğini vurguladı: “Bu insanlar tarımcıydı, ağır işler yapıyorlardı ve kültürlerini Tunç Çağı’na taşıyarak Anadolu’ya aktardılar. Çayönü, bu yönüyle çok önemli bir merkez.”