Savaş, dünyayı bir kez daha derinden etkiliyor.
28 Şubat’ta ABD ve İsrail tarafından İran’a yönelik başlatılan askeri operasyonların üzerinden bir ay geçti. İran, bu duruma karşı misilleme adımları ile Körfez’i ateş çemberi haline getirmiş durumda. Suudi Arabistan, Kuveyt, Umman, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak gibi petrol ve sıvılaştırılmış LPG üretiminde önemli yere sahip ülkeler, İran’ın füze saldırılarının hedefi haline geldi. Enerji tesislerine yapılan saldırılar nedeniyle bazı üretim tesisleri kapandı ve yolda büyük miktarda enerji ürünü mahsur kaldı.
Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin yaşandığı Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılması, dünya genelinde bir enerji krizini tetikledi. Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle petrol fiyatları artış gösterirken, tüm sektörler bu durumdan olumsuz etkileniyor. Yüklü gemiler, Körfez limanlarından ayrılmakta zorlanırken, yönlendirme olmadan boğaza girmeye çalışan gemiler hedef alındı ve zarar gördü.
DÜNYA HÜRMÜZ’E ALTERNATİF ARIYOR
Dünya, alternatif enerji rotaları arayışına girmişken, Türkiye de iş dünyasına yeni alternatif yollar sunuyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 2026 Yılı Mart Ayı Dış Ticaret Verileri Basın Toplantısı’nda, bu alternatif rotaların neler olduğunu kamuoyuyla paylaştı. Bolat, “Hürmüz Boğazı kapalı ama başka rotalar da açılabilecek. Hükümetimiz bunun için büyük çaba sarf ediyor” dedi. Önerilen yeni kara yolları arasında Suriye üzerinden Ürdün ve ardından Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerine ulaşacak yollar yer almakta. Irak üzerinden Habur Sınır Kapısı ile geçişlerin yapılabileceği alternatiflerin yanı sıra Umman’dan deniz yollarının da açık olduğu belirtildi.
TÜRKİYE İÇİN AVANTAJLI ROTALAR
Bolat, alternatif rotaların Türkiye açısından ne denli avantajlı olduğunu vurguladı. Irak Kara Rotası, Türkiye’den yola çıkan yüklerin Irak üzerinden Körfez’e ulaşmasını sağlamakta ve transit süre avantajı sunmaktadır. Habur Sınır Kapısı kullanılarak gerçekleştirilecek taşımalarda, özellikle Kuveyt ve Kuzey/Doğu Suudi Arabistan yönlü yükler için önemli bir alternatif oluşturuyor.
SURİYE KARA ROTASI
Bir diğer kara alternatifi olan Suriye Kara Rotası; Türkiye’den başlayarak Suriye üzerinden, ardından Ürdün’e geçerek Arap Körfezi ülkelerine ulaşmayı hedefliyor. Bu rota, bölgedeki diğer ülkelerle ticari ilişkilerin sürdürülmesi açısından önemli bir geçiş noktası olabiliyor.
DENİZ KARA KOMBİNASYONU
Deniz ve kara kombinasyonlu taşımacılığın klasik ve en kısa rotası ise Süveyş-Kızıldeniz-Ürdün/Suudi Arabistan Koridoru olarak öne çıkıyor. Bu rota, hızlı ve etkili taşımacılık için tercih ediliyor.
UMMAN KORİDORU
Diğer bir alternatif olan Umman Koridoru ise, jeopolitik baskıların arttığı dönemlerde Türkiye için dikkat çeken bir seçenek sunuyor. Özellikle Umman’dan getirilecek yükler ve BAE’ye karayolu taşınacak ürünler için uygun bir yolu ifade ediyor.
AFRİKA ÜZERİNDEN ÜMİT BURNU ROTASI
Son olarak, Afrika üzerinden Ümit Burnu rotası da bir seçenek olarak değerlendiriliyor. Bu rota, Kızıldeniz ve Yemen açıklarında artan güvenlik riskleri nedeniyle tercih ediliyor ve sürecin yaklaşık 10-15 gün daha uzun sürmesine yol açıyor. Süveyş Kanalı’nın kullanılmadığı bu yönlendirmede, yakıt ve sigorta maliyetleri oldukça yüksek.