DÜNYADA E-SİGARA KULLANIMI ALARM VERİYOR
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yayımladığı son rapor, elektronik sigara kullanımının çocuklar ve gençler arasında endişe verici bir hızla yayıldığını gösteriyor. Rapordaki verilere göre, DSÖ’nün faaliyet gösterdiği tüm bölgelerde, 13-15 yaş arası gençler, yetişkinlerden daha fazla e-sigara kullanıyor. Türkiye’de ise durum oldukça alarm verici. Ülkemizde yasak olmasına rağmen, e-sigaraların cep telefonları üzerinden harita uygulamalarıyla çocuklara satıldığı belirtiliyor. Uzmanlar, özellikle sosyal medya üzerinden tanınmış kişilerin gençleri bu zararlı alışkanlığa yönlendirdiğini vurguluyor.
TÜRKİYE’DE E-SİGARA SATIŞ SKANDALI
DSÖ’nün raporu, e-sigara kullanımının serbest bırakıldığı ülkelerde çocukların kullanımının hızla arttığını ortaya koyuyor. 13-15 yaş arası çocukların, yetişkinlerden daha fazla e-sigara tükettiği ifade ediliyor. Bu ürünlerin renkli tasarımları, aromalı likitleri ve sosyal medyada yaygın olarak yapılan reklamların gençleri cezbettiği aktarılıyor. Elektronik sigaraların, akciğer hastalıklarından kansere kadar ciddi sağlık riskleri taşıdığı ise raporda önemli bir başka husus olarak öne çıkıyor. Türk Toraks Derneği’nin 28. Yıllık Kongresi’nde açıklanan bir araştırma, Türkiye’deki e-sigara endüstrisinin çocukları hedefleyen sinsi yöntemlerini gözler önüne serdi. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Elif Dağlı, e-sigaraların yasal olmamasına rağmen farklı yollarla pazarlandığını belirtiyor.
PİYASA ARAŞTIRMALARI E-SİGARA SATIŞINI ORTAYA KOYDU
Araştırmaya göre, 121 işletme haritalar uygulamaları üzerinden e-sigara satışı yapıyor; bunlardan 55’i 24 saat hizmet sunarken, 36’sı arabaya teslimat yapıyor. Prof. Dr. Dağlı, “E-sigaralar, çocuklarda zatürreye yol açabiliyor, hücre DNA’sına zarar veriyor ve kanser yapıcı maddeler içeriyor. Bu ürünlerin müşterileri ise büyük oranda çocuklar,” diyerek tehlikenin büyüklüğüne dikkat çekiyor. Araştırmada Türkiye’de e-sigara satış sitelerinin sayısının 2017’deki 76’dan 217’ye çıktığı ve 21 bin satış noktasında özellikle “puff bar” olarak bilinen yüksek nikotinli ürünlerin satışının yapıldığı ortaya koyuluyor.
SATILAN ÜRÜNLER YASALARA AYKIRI
Prof. Dr. Dağlı, satış noktalarındaki ürünlerin çocukların göz hizasında sergilendiğine ve bunun yasalara aykırı olduğuna dikkat çekiyor. “Ne kadar kanunsuz madde varsa satışa sunuluyor. İçinde esrar olma ihtimali olan ürünler bile çocuklara pazarlanıyor,” diyor ve bu durumun her geçen yıl daha da kötüleştiğini ifade ediyor. Yasal düzenlemelere rağmen, satış noktalarının çocukları hedef alması ciddi bir denetim eksikliğine işaret ediyor.
Türk Toraks Derneği Çocuk Göğüs Hastalıkları Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Saniye Girit, sosyal medyanın e-sigara kullanımını artırdığını belirtiyor. 500 çocuk üzerinde yapılan bir araştırmaya göre, çocukların %67’sinin evlerinde en az bir aile bireyinin sigara kullandığı, %20’sinin ise bir dönem paket sigara tükettiği ortaya çıkıyor. E-sigaraya yönelmelerinin başlıca nedenleri arasında aromaların cazibesi, arkadaş çevresi ve sosyal medyada influencer’ların etkisi bulunuyor. Girit, “Çocukların %80’i e-sigaranın zararları hakkında bilgi sahibi değil. Sosyal medyada e-sigaranın daha az zararlı olduğu veya sigarayı bırakmaya yardımcı olduğu gibi yanlış bilgiler dolaşıyor. Influencer’lar, bu ürünlerin reklamını yaparak çocukları yanıltıyor” diyor. Araştırma, gençlerin sosyal medya üzerinden gördükleri reklamlarla e-sigaraya yöneldiklerini ve kullanım yaşının giderek düştüğünü gösteriyor. Uzmanlar, e-sigara satışına yönelik denetimlerin artırılmasını ve sosyal medya reklamlarının engellenmesini talep ediyor. Türkiye’de yasal olmayan bu ürünlerin, özellikle çocuklara yönelik pazarlama taktikleriyle satılması sağlık ve hukuk açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. DSÖ ve Türk Toraks Derneği, hükümetleri ve teknoloji şirketlerini bu konuda daha fazla sorumluluk almaya davet ediyor.