SOVYET DÖNEMİNDEN KALMA NÜKLEER SANTRAL İÇİN UYARI YAPILDI
1976 yılında açılan ve ülke elektriğinin yaklaşık yüzde 40’ını karşılayan santral, Ermenistan’ın başkenti Erivan’dan yalnızca 35 kilometre, Türkiye sınırından ise 16 kilometre mesafede bulunuyor. 1988’de meydana gelen Spitak Depremi sonrası altı yıl boyunca kapalı kalan yapı, 1995 yılında yeniden faaliyete geçiyor.
TEHLİKE HATTI YÜKSEK
Daily Mail’de yer bulan habere göre, Güney Kafkasya uzmanı Dr. Peter Marko Tase, santralin teknolojisinin eski olduğu ve ekonomik yetersizlikler bulunduğu için güvenlik açısında büyük risk taşıdığını belirtiyor. Tase, “Bu reaktörün bir felakete yol açma riski çok yüksek. Patlama durumunda tıpkı Çernobil gibi toprak, su ve hava kirliliğine yol açabilir; etkileri Avrupa semalarında yıllarca hissedilebilir” dedi.
ULUSLARARASI UYARILAR DEVAM EDİYOR
Santralin aktif bir sismik fay hattında yer aldığına vurgu yapan uzmanlar, yapının güvenliğinin yetersiz olduğunu ifade ediyor. 1995’te tekrar açılmadan önce de benzer endişeler dile getirilmişti. O dönemde Ermenistan Parlamentosu Çevre Komitesi Danışmanı Viktoria Ter-Nikogossian, “Bu nükleer santral hiçbir zaman güvenli olmayacak. Olası bir kaza Ermenistan’ın sonu olur” şeklinde uyarıda bulunmuştu. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’ndan Morris Rosen ise santralin tasarımını “açıkça yetersiz” olarak değerlendirmişti.
RUSYA’NIN ETKİSİ DEVAM EDİYOR
Santral halen Rusya’nın devlet nükleer enerji şirketi Rosatom’un teknik desteği ile işletiliyor. Dr. Tase’ye göre, bu durum Kremlin’in Güney Kafkasya’daki enerji politikalarında önemli bir rol oynamasına neden oluyor. Rosatom’un, santraldeki iki reaktörden birini modernize etmesi bekleniyor ancak Aralık 2023’te imzalanan anlaşmanın uygulanıp uygulanmayacağı konusunda kesin bir bilgi bulunmuyor.
ULUSLARARASI MÜDAHALE GEREKEN BİR KONUDUR
Dr. Tase, santralin oluşturduğu tehdit için uluslararası müdahale çağrısı yapıyor. “AB ve ABD, bu nükleer saatli bombayı devre dışı bırakmak için acilen harekete geçmeli” diyen Tase, Metsamor’un küresel güvenlik açısından ciddi bir risk oluşturduğunu vurguluyor. Öte yandan, santral yetkilileri tesisin sağlam bir bazalt blok üzerine inşa edildiğini ve güvenlik önlemlerinin yıllar içinde artırıldığını savunuyor.