ESNAFIN YAPTIKLARI VE YASAL SORUNLAR
Esnaf, 100 liralık bir ürüne yüzde 20 kart komisyonu ekleyerek, usulsüzlük cezasından usulsüzce kaçıyor. Bu durum, fiyat farkı oluşmaması amacıyla nakit ödemelerde de komisyon artışı yapılmasına neden oluyor. Sonuç olarak, ürün fiyatı sabit kalsa da 100 liralık ürün 120 TL’ye çıkıyor. Bankaların yüksek kredi kartı komisyon oranları nedeniyle, kartla ödeme alınca cezayla karşılaşan esnaf, bu bedeli vatandaşlara yansıtıyor. Bakkallardan kasaplara, kuaförlerden fotoğrafçılara kadar birçok esnaf, kredi kartıyla ödeme yapılması durumunda ücrete yüzde 10 ila 30 arasında komisyon ekliyor. Bu yasadışı uygulama denetimlerin artmasıyla sonuçlanıyor ve bazı işletmeler ceza alıyor.
KOMİSYONUN ETKİSİ VE FİYAT YÜKSELMESİ
Bazı esnaflar kartta aldıkları komisyonu nakit fiyatlarına yansıtırken, örneğin bir ürün için nakitte 100 TL, kartta ise yüzde 20 komisyon ile 120 TL talep ediyordu. Artık her iki ödeme türü için de yüzde 20 komisyon ekleniyor ve ürün fiyatı 120 TL olarak belirleniyor. İstanbul Beşiktaş’taki bir kuaför, nakitte 200 TL, kredi kartında ise 250 TL talep ederken, şimdi her iki ödeme türünde de 250 TL istemeye başladı. İstanbul Eyüpsultan’daki bir fotoğraf stüdyosunda da durum benzer. 4’lü vesikalık ücreti nakitte 150 TL, kredi kartında 180 TL iken, şimdi her iki seçenekte de fiyat 200 TL’ye çıktı. İzmir’deki bir pastane de aynı biçimde, kredi kartı ödemesine yüzde 20 eklerken, bu farkı kaldırarak tüm ürünlerine yüzde 20 ila 30 arasında zam yaptı.
ESNAFIN GİDERLERİ VE KOMİSYON PROBLEMLERİ
Bankalar aracılığıyla yapılan işlemlerin komplikasyonu da ekleniyor. POS üzerinden gerçekleşen banka kartı ödemeleri sonucunda, esnaf paralarını 45 gün sonra alabiliyor. Peşin almaları gerektiğinde komisyon ödemek zorunda kalıyor. Günlük cirosu 100 bin lira olan esnaf, parayı peşin almak istediğinde bankaya 3 bin 500 lira ödeme yapmak zorunda kalıyor. Enflasyon ortamında bu beklemenin imkânsız olduğunu dile getiren esnaf, yüksek komisyon oranlarının karları erittiğini ifade ediyor. “Ertesi gün aldığımızda çok ciddi bir komisyon ödüyoruz. Bankaya ödediğimiz komisyon oranları kadar karımız olmuyor. O nedenle komisyon farkını fiyatlarımıza eklemek zorundayız” diyor.
KANUNA AYKIRI UYGULAMALAR VE CEZALAR
Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) Başkanı Bendevi Palandöken, esnafın kredi kartı komisyonunu ücretlere eklemesinin hem etik hem de yasaya aykırı olduğunu belirtiyor. Bu uygulamaları gerçekleştiren esnafa ceza kesilmeye başlandığını ifade eden Palandöken, “Ancak esnafımız bankalara ve e-ticaret platformlarına yüksek komisyonlar ödüyor. Dolayısıyla kar kalmıyor. E-ticaret siteleri yüzde 33’e kadar komisyon alırken, bankalar yüzde 4 alıyor. Ayrıca POS cihazları için de ayrı ücret talep ediliyor. Yani esnafın en büyük gideri sadece komisyonlar değil” diyor.
TÜKETİCİ HAKLARI VE ŞİKAYET MEKANİZMALARI
Tüketici Konfederasyonu Başkan Vekili Avukat İbrahim Güllü, esnafın bu yöntemiyle kanunun arkasından dolaştığını vurguluyor. “Esnaf, komisyonu fiyatın içine dâhil ederek satış yapıyor. Bu adil değil ve ticari ahlaka aykırı” ifadesini kullanıyor. Tüketicilerin haklarını korumak için yapılan denetimlerde, bu tür artışlar tespit edilirse işletmelere idari para cezası verileceği belirtiliyor.
CİRO VE CEZA YÜKSELMESİ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kayıtdışı ekonomiyle mücadele konusunda tüm esnaf ve işletmeleri banka kartı veya kredi kartıyla ödeme yapması yönünde uyarıyordu. Özel usulsüzlük cezasının artırıldığını hatırlatan Şimşek, ceza tutarının 200 bin liraya yükseltildiğini açıklıyor. Bu durum, esnafın yasal yükümlülüklerine uyum sağlarken karşılaşabileceği riskleri de artırıyor.