AA muhabirleri, gıda kaynaklı olabilecek risklerle ilgili uzman görüşlerine başvurdu. Yıldız Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Osman Sağdıç, gıda kaynaklı zehirlenmelerin, kimyasal, biyolojik ya da mikroorganizmaların toksinleri ile ilişkili olduğunu belirtti. Sağdıç, kimyasal zehirlenmelerin zehirli kimyasal bileşenlerin gıdaya karışması sonucu meydana geldiğini ifade ederken, zehirli mantarların ve bitkilerin tüketimi, zehirli deniz ürünleri gibi biyolojik zehirlenmelere de dikkat çekti. Yaz aylarında ve sıcak havalarda gıda zehirlenmelerinin artış gösterdiğini vurgulayan Sağdıç, “Hava sıcaklığının artması, mikroorganizmaların gıdalarda çoğalabilmesi için elverişli bir ortam oluşturuyor” şeklinde konuştu.
BİYOLOJİK ZEHİRLENMELERİN NEDENLERİ
Zehirlenme riskinin arttığına işaret eden Sağdıç, “Toplu yemek organizasyonlarının artması, gıdaların pişirilmesi, taşınması ve saklanmasında yapılan hatalar bu riski artırıyor” dedi. Özellikle soğuk zincir gerektiren ürünlerin ortam sıcaklığında uzun süre bekletilmesinin ciddi bir hata olduğunu vurguladı. Sağdıç, çiğ ya da az pişmiş etler, yumurta, süt ve süt ürünleri, deniz ürünleri gibi gıda maddelerinin zehirlenmelere neden olabileceğini de dile getirdi. Özellikle midye ve iyi muhafaza edilmemiş balıkların bakteri ve toksin biriktirme açısından tehlike arz ettiğini belirtti.
KİMYASAL ZEHİRLENME RİSKLERİ
Sağdıç, gıda zehirlenmesinde en sık yapılan kritik hatalar arasında yetersiz pişirme, pişmiş gıdaların yeterince soğutulmaması ve açık büfelerde gıdaların yanlış sıcaklıklarda bekletilmesini saydı. Ayrıca, maliyetleri düşürmek adına aynı yağın defalarca kullanılması gibi uygulamaların, gıdaların yapısını bozabileceğine dikkat çekti. “Çiğ tüketilen gıdalar yeterince iyi yıkanmazsa tarım ilacı ve toprak kaynaklı bakterileri üzerinde taşıyabilir. Bu nedenle tüketiciler sokak lezzetlerinden uzak durmalı” ifadeleri dikkat çekti.
BELİRTİLER VE GIDA HATTI ÖNERİSİ
Gıda zehirlenmesinin belirtileri arasında bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısının yer aldığını dile getiren Sağdıç, “Belirtiler başladığında vücut enfeksiyonla savaşmaya başlıyor demektir. Bu durumda dinlenmek bağışıklık sistemine yardımcı olur. Sıvı kaybı nedeniyle sıvı alımına dikkat edilmelidir” dedi. Belirtilerin başladığı zamanı kaydetmenin önemli olduğunu belirten Sağdıç, “Ayrıca zehirlendiğiniz kaynağı hatırlıyorsanız, ALO 174 Gıda Hattı’na bildirmeniz önemlidir” ifadelerini kullandı. Şiddetli belirtiler yaşandığında hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği vurgulandı.
GIDA HAZIRLAMA HATALARI
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölüm Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ertan Ermiş, gıda zehirlenmelerinin en yaygın nedenlerinin bakteriyel enfeksiyonlar ve kimyasal kirlenmeler olduğunu belirtti. Yetersiz pişirme ve gıda hazırlama hatalarının, zehirlenme riskini artıran en önemli faktörler arasında yer aldığını kaydetti. Ermiş, “Çiğ et ile pişmiş gıdaların aynı mutfak ekipmanlarıyla hazırlanması, çapraz bulaşma riskini artırıyor” dedi.
GIDA GÜVENLİĞİ TAVSİYELERİ
Gıda güvenliği konusunda tüketicilere ipuçları veren Ermiş, “Koku ve görünüm, genellikle gıdaların güvensiz olup olmadığını anlamak için önemli göstergelerdir” dedi. Bozulmuş gıdalar için kötü koku ve renk değişikliğine dikkat edilmesini önerdi. Ayrıca, gıda zehirlenmesi belirtileri görüldüğünde bir sağlık kuruluşuna yönlendirilmenin önemli olduğunu belirten Ermiş, son 2-3 gün içinde hangi gıdaların tüketildiği hakkında bilgi vermenin tedavi sürecini kolaylaştıracağını ifade etti.
HATALI UYGULAMALAR VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Zehirlenme durumunda yapılan hatalı uygulamalara da değinen Ermiş, “Kusmaya zorlamak, özellikle asidik maddelerle zehirlenme durumlarında zararlı olabiliyor” dedi. Mideyi boşaltmanın, yutulan zehirli maddelerin boğazda yayılmasına neden olabileceğini de sözlerine ekledi. Bu durumlarda, sağlık profesyonellerine başvurulması gerektiği hatırlatıldı.