İRAN’DAN UYARI: HÜRMEZ BOĞAZI KAPATILABİLİR
İran, ABD’nin İsrail’e verdiği destekle savaşa doğrudan müdahale etmesi durumunda, dünyanın en önemli petrol geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidinde bulundu. İran Meclisi’nin kıdemli üyelerinden Ali Yezdihah, yarı resmi Mehr haber ajansına verdiği demeçte, “Eğer ABD, siyonistlerin yanında savaşa resmen ve fiilen girerse, İran’ın ABD ve Batılı ülkelere baskı uygulamak amacıyla petrol ticaretinin geçişini sekteye uğratma hakkı doğar” dedi. Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanlık Divanı üyesi Behnam Saeedi de İran’ın düşmanlarına karşı birçok seçeneği bulunduğunu vurguladı ve “Hürmüz Boğazı’nın kapatılması bu seçeneklerden biridir” şeklinde konuştu. Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın nükleer tesislerine askeri saldırı emri verme yönündeki spekülasyonların gölgesinde yapıldı.
HÜRMEZ BOĞAZI NEDEN ÖNEMLİ?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan dar bir su yoludur. En dar noktası 33 kilometre olan boğazda, iki yönlü toplamda yaklaşık 3’er kilometrelik gemi geçiş koridorları mevcuttur. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 26’sı bu boğazdan gerçekleşmektedir. Dolayısıyla Hürmüz Boğazı, küresel enerji pazarları açısından son derece kritik bir konuma sahiptir. Uluslararası Enerji Ajansı, boğazdaki herhangi bir kesinti durumunun küresel petrol piyasalarında ciddi sonuçlar doğurabileceğini bildiriyor.
İRAN HÜRMEZ BOĞAZI’NI KAPATABİLİR Mİ?
İran, uzun süredir Hürmüz Boğazı’nı kapatma kapasitesine sahip olduğunu savunuyor. Ancak bu, fiziksel olarak kapı kapatmak anlamına gelmiyor. İran, boğazı fiilen kullanılmaz hale getirmeye yönelik çeşitli stratejiler geliştirebilir. 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı sırasında, İran, Çin yapımı Silkworm füzeleriyle petrol tankerlerini ve yükleme tesislerini hedef almış, hızlı botlarla bu bölgelerde taciz operasyonları gerçekleştirmişti. Bu tür saldırılar boğazı tamamen kapatmayı başaramasa da, sigorta maliyetlerini artırıp sevkiyatlarda ciddi gecikmelere yol açmıştı.
MASADA YAŞANAN KAPANMA SENARYOLARI
ABD Kongresi Araştırma Servisi’nin (CRS) raporuna göre, İran boğazı kademeli olarak tıkamayı hedefleyen çeşitli senaryoları hayata geçirebilir. Bu senaryolar arasında, boğazın gemi geçişine kapatıldığını ilan ederek geçiş yapmaya çalışanlara yönelik tehditler oluşturmak, alıkoyma ya da saldırı riskiyle caydırıcılık yaratmak, uyarı ateşi açmak, deniz mayınları döşemek ve yabancı donanma unsurlarına denizaltılar, savaş gemileri veya hava araçlarıyla saldırmak yer alıyor.
HÜRMEZ BOĞAZI KAPATILIRSA NE OLUR?
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmaya yönelik somut bir adım atması, uluslararası askeri müdahaleyi tetikleyebilir. Uzman raporları, böyle bir girişimin şu anda düşük ihtimalli görünse de, gerçekleşmesi halinde uzun bir süre almayacağını öngörüyor. Bununla birlikte, İran, petrol yaptırımlarına karşı çıkan bazı ülkelerin desteğini de kaybedebilir.