İran, ABD ve İsrail’in saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurdu. Devrim Muhafızları, bu boğazı geçmeye çalışan gemilere yönelik saldırılar düzenleyeceklerini bildirdi.

HÜRÜMÜZ BOĞAZI’NIN KAPANDIĞI AÇIKLANDI

İran Devlet Televizyonu’na açıklamalarda bulunan Devrim Muhafızları Generali İbrahim Cabbar, “Geçmek isteyeni vuracağız. Gelmeyin.” ifadeleriyle Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğunu vurguladı. Cabbar, petrol fiyatlarının yükseleceği yönünde de uyarıda bulunarak, “Petrol fiyatı 82 dolara çıktı ve daha 200 dolara çıkacak.” dedi.

DAILY GÜNDE 20 MİLYON VARİL SEVKİYATINI ETKİLEYECEK

Hürmüz Boğazı, Arap Yarımadası ile İran arasında yer almakta ve küresel petrol ticaretinin önemli bir geçiş noktası olarak günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürününün dünya pazarlarına ulaşmasını sağlamaktadır. Bu hacim, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini temsil ediyor.

PETROL FİYATLARININ ARTMA RİSKİ BULUNUYOR

Uluslararası veri şirketi enerji ve ekonomi analisti olan Osama Rizvi, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının dünya piyasaları üzerindeki etkisini değerlendirdi. Rizvi’ye göre, tam kapanma durumunda petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara kadar yükselmesi muhtemel. Bu durumun küresel büyümeyi yüzde 1,5 oranında baskılayabileceği, altın fiyatlarının 6 bin 500 doları geçebileceği ve ABD enflasyonunun yüzde 4,5 seviyelerine yaklaşabileceği ifade ediliyor.

ENERJİ PİYASALARINDA DALGALANMA OLACAK

Eğer enerji akışında herhangi bir aksama yaşanırsa, fiyatların yukarı yönlü hareket etmesi bekleniyor. Goldman Sachs’ın değerlendirilmelerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji akışının yarıya düşmesi halinde petrol fiyatları 110 dolara tırmanabilir. İran kaynaklı sınırlı bir arz azalması, fiyatların 90 dolarda dolaşmasını sağlarken, tam kapama halinde Brent petrolün 130-150 dolara yükselmesi bekleniyor. Avrupa’da doğal gaz fiyatlarının ise TTF referansında 74 euro/MWh seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor. ABD’nin sıvılaştırılmış doğal gaza (LNG) daha az bağımlı olması dolayısıyla, krizin Avrupa’ya göre daha az etki etmesi öngörülüyor.

KÜRESEL BÜYÜME ETKİLENEBİLİR

Yükselen enerji maliyetleri, üretim ve lojistik giderlerini artırarak maliyet enflasyonunu tetikleyecektir. Enerjiye bağımlı sektörlerde fiyat artışları hızlanırken, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde fiyat istikrarının bozulması söz konusu olabilir. Boğazın tamamen kapatılması durumunda küresel gayrisafi yurtiçi hasılada (GSYH) yaklaşık yüzde 0,8 oranında daralma yaşanabilir. Uzun süreli çatışma ortamı, gelişmekte olan ekonomileri en çok etkileyecek gibi görünüyor. Bazı ülkelerde enerji bağımlılığının yüzde 80-95 seviyelerine ulaşması, gıda enflasyonunu ve yaşam maliyeti krizini daha da derinleştirebilir.

TEDARİK ZİNCİRİ BOZULACAK

Jeopolitik gerilim yalnızca enerji fiyatlarını değil, deniz taşımacılığını da olumsuz yönde etkiliyor. Bölgede artan askeri ve siyasi tansiyon, sigorta primleri ve navlun ücretlerinde artışa yol açmaktadır. Alternatif güzergahlar, örneğin BAE’nin Fujairah hattı veya Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e uzanan boru hatları sınırlı kapasiteye sahip olduğu için küresel tedarik zincirindeki kırılganlık artış göstermektedir.

ETKİLENEN ÜLKELER BELİRLENİYOR

Petrol fiyatlarındaki artış, karbon kaynakları ithal eden ülkeleri zor durumda bırakmasına karşın, üretici ülke ekonomilerine gelir artışı sağlayabilir. Ukrayna Savaşı sonucunda mali yük altında kalan Rusya için artan petrol gelirleri bütçeyi rahatlatacak. Benzer bir şekilde, Körfez ülkelerinde de petrol fiyatlarının artışı, uzun vadede avantaj sağlayabilir. Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda en çok etkilenecek ülkeler arasında Avrupa Birliği (AB) üyeleri ve Çin öne çıkıyor. Rusya’ya uygulanan ambargolar sonrasında, AB enerji ihtiyaçlarını karşılamak için Körfez ülkelerine daha fazla yönelmeye başlamıştır. Bu nedenle, Hürmüz Boğazı’nın kapanması, AB üyesi ülkeleri olumsuz yönde etkileyecektir. Kısa vadede Çin sıkıntı yaşayabilir fakat Rusya’dan alacağı ek arzla bu açığı kapatabilir. ABD, son yıllarda üretimi artırarak net ihracatçı konumuna geçmiştir. Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda AB için en önemli kaynak ABD olacaktır, bu da AB ülkelerinin ABD’ye olan bağımlılığını artırmaktadır.