İSRAİL’İN ORTA DOĞU’DAKİ ETKİSİ
İsrail’in İran’a yönelik son askeri saldırıları sonrası analizciler ve eski diplomatlar açık bir durumu vurguluyor: İsrail, Orta Doğu’daki gelişmeleri şekillendiriyor. Amerika Birleşik Devletleri, birçok cephede müttefikine destek verirken yan rol üstlenmiş durumda. Bu durum oldukça kritik bir değişimi temsil ediyor. ABD, tarihsel olarak savaşlar ve barış girişimleriyle bölgedeki olayların akışını değiştirmeye çalıştı, ancak artık Biden, müzakereleri aktif bir şekilde yönettiği için sınırlı bir etkiye sahip. Netanyahu üzerinde de Biden’ın etkisi oldukça az görünüyor.
AMERİKA’NIN MÜDAHALESİ
ABD’nin bazı çabaları az da olsa etkisini gösteriyor. Örneğin, İsrail, İran’ın balistik füzelerle saldırısına karşılık vermemesi yönünde ABD’nin uyarılarına kulak veriyor. Ancak, Gazze’deki ateşkes müzakereleri gibi daha kapsamlı çabalar bir sonuç vermiyor. Amerika, Orta Doğu’da büyük bir savaşın önüne geçecek şekilde kapsamlı bir plan ortaya koyamazken, işleri daha da karmaşık hale getiriyor. Netanyahu’nun ise Hamas’ın saldırılarıyla sağladığı ivmeyi kullanarak düşmanlarla mücadele etme hedefi net.
ABD’NİN STRATEJİK ZORLUKLARI
Obama yönetiminde Dışişleri Bakanlığı’nda görev yapmış olan Vali R. Nasr, “İttifakın küçük ortağının bölge için daha büyük bir vizyona sahip olduğu ve büyük ortağın olaylara yanıt vermeye çalışmak zorunda kaldığı bir kopukluk var. Bu nokta Amerika Birleşik Devletleri için iyi bir yer değil” diyor. Nasr, bu durumun, rakip güçler olan Çin ve Rusya’nın ABD’nin Orta Doğu’daki etkinliğini sorgulamalarına yol açabileceğini ve bunun da büyük çatışmalar doğurabileceğini öne sürüyor. Amerika halen Hizbullah ve İran’ı caydırmak amacıyla bölgeye savaş gemileri ve komandolar gönderiyor.
SEÇİM SÜRECİNDEKİ BELİRSİZLİKLER
Orta Doğu’daki çatışma, ABD’de siyasi belirsizliklerin oldukça yüksek olduğu bir dönemde yaşanıyor. İsrail’in saldırıları, Başkan Yardımcısı Kamala Harris ile eski Başkan Donald Trump arasında gergin bir seçim sürecine denk geldi. Harris, Biden’ın İsrail’e yönelik destek politikasının kendi kampanya sürecinde sorun yarattığını itiraf etse de, Hamas ile ilgili durumlarda ikisinin arasında büyük bir fark yok. Trump ise Netanyahu’ya güçlü bir destek veriyor ve Biden’ın tutumunun yetersiz kaldığını belirtiyor.
İLERİDEKİ OLUŞUMLAR
Analistlere göre, Trump’ın kazanması halinde İsrail, İran’a karşı daha agresif hamleler yapabilir. Diplomatlar ise geçmişte Amerika’nın Orta Doğu’daki huzursuzlukları değişim için bir fırsata dönüştürdüğünü belirtirken, şu anki durumun daha karmaşık hale geldiğini vurguluyor. 1973 Yom Kippur Savaşı gibi olayların geçmişe dönük etkileri var. Daniel C. Kurtzer, “Burada bir umut olduğu kesin. Eğer İsrail en önemli üç düşmanını zayıflattıysa, bu bir fırsattır” derken, mevcut çatışmanın ise koşullarının farklı olduğunu söylüyor. İran’ın kararsız tepkileri ve Netanyahu’nun içindeki bulunduğu siyasi belirsizlik, durumu daha da karmaşık hale getiriyor. Kurtzer, “Ortada bir vizyon var ama bu işe yaramayacak. Bu sadece çatışmayı sürekli kılacaktır” ifadeleriyle süreci özetliyor.