İSTANBUL VE SINDIRGI’DA DEPREM FAALİYETLERİ
İstanbul ile Sındırgı’da meydana gelen 6’nın üzerindeki depremler ve ardından gelen artçı sarsıntılar, kamuoyunda ve bilim çevrelerinde yeni tartışmalar başlattı. Uzmanlar, bu hareketliliğin beklenen büyük deprem olup olmadığını değerlendirirken, dikkatler “fay valfi” adı verilen jeolojik yapıya yöneldi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Bektaş, Milliyet’e yaptığı açıklamada, bu sistemin “büyük depremlerin önünü kesebilecek bir mekanizma” olabileceğini ifade etti.
FAY VALFİ SİSTEMİNİN ÖNEMİ
Prof. Dr. Bektaş’a göre her fay zonunun içerisinde “fay valfi” mevcut. Ancak asıl önemli olan, bu sistemin “açık” mı yoksa “kapalı” mı olduğudur. Bektaş, konuyla ilgili olarak, “Basınçlı akışkanlar fayın kolayca kaymasına (sürünmesine), gerilmenin yavaşça boşalmasına neden olur. Kumburgaz Fay segmenti büyük deprem gerilmesi biriktiremediğinden İstanbul’daki 6.2’lik deprem kırığı, Büyükçekmece önlerinde durmuştur. 1935-1963-2025 depremleri ‘açık fay valfi’ görüşünü doğruluyor” dedi. Bu açıklama, İstanbul ve Sındırgı depremleri arasında ortak bir mekanizmanın işleyebileceğini gösteriyor.
AÇIK VALF SİSTEMİ VE ENERJİ DENGESİ
Uzmanlara göre “açık fay valfi” sistemi, yerin derinliklerinden gelen metan gazı ile sıcak-soğuk suyun yüzeye ulaşmasını sağlıyor. Bu durum, fayın sürekli sürünmesine ve yavaş bir şekilde enerji boşaltmasına neden oluyor. Böylece, büyük depremler yerine daha küçük ama sık sarsıntılar gerçekleşiyor. Bektaş, bu yapının özellikle Marmara Bölgesi’nde etkili olduğunu vurgulayıp, “Tekirdağ, Orta Marmara ve Çınarcık Çukuru fayları açık valf sistemine sahiptir. Bu sistem fayın sürünmesine ve deprem enerjisi harcamasına neden oluyor” şeklinde konuştu.
MARMARA’DA 7’NİN ALTINDA DEPREM OLASILIĞI
Marmara Denizi çevresindeki büyük deprem senaryolarına ilişkin Bektaş, 7’nin üzerinde bir deprem olasılığını oldukça zayıf gördüğünü aktardı. “Kumburgaz Fayı 3 kilometre derinlikte kilitli, sığ derinlikte sürünen bir fay. Bu nedenle 6.2 büyüklüğünde depremler üretir. Marmara fayları açık valf sisteminde çalıştığı için 7’den küçük deprem üretirler,” dedi. Ayrıca, 1935-1963-2025 depremlerinin bu görüşü desteklediğini belirterek, Marmara’daki jeotermal akışkanlar ve metan gazı bulunmasının da bu açık valf sisteminin bir göstergesi olduğunu ifade etti.
SINDIRGI’DA AÇIK FAY SİSTEMİ VAR MI?
10 Ağustos 2025’te Balıkesir’in Sındırgı ilçesindeki 6.1’lik deprem sonrasında bölgede çok sayıda artçı sarsıntı kaydedildi. Bu durum, “Fay valfi burada da mı devrede?” sorusunu gündeme getirdi. Prof. Dr. Bektaş, Batı Anadolu’nun jeolojik olarak Marmara’ya benzer özellikler gösterdiğini belirtti ve özellikle termal su kaynaklarının bulunduğu yerlerde, açık fay sisteminin varlığının mümkün olduğunu belirtti. “Batı Anadolu’da manto yükselimi olduğu için Sındırgı Fayı’nda da bu sistem çalışıyor olabilir. Bu nedenle bölgede sürünme hareketi gözleniyor,” dedi.
FAY VALFİ VE JEOTERMAL KAYNAKLAR
Bilim insanlarına göre fay valfleri yalnızca depremleri etkilemekle kalmaz, aynı zamanda jeotermal kaynakların ortaya çıkmasında da önemli bir rol oynar. Bu nedenle Balıkesir, Kütahya ve Afyon gibi termal turizm bölgeleri, aktif jeolojik alanlar olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu bölgelerdeki sıcak su kaynaklarının yeraltı akışkanlarının yüzeye çıkması ile oluştuğunu ve bu durumun “açık fay valfi” sisteminin doğal bir sonucu olduğunu ifade ediyor.