KONUT SEKTÖRÜNDE KAPSAMLI GÜNCELLEME PLANI
Konut sektöründe 2026 yılı itibarıyla, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile belediyelerin iş birliğiyle rayiç bedellerde kapsamlı bir güncelleme yapılması ve bu bedellerin piyasa değerlerine daha yakın bir seviyeye getirilmesi hedefleniyor. Türkiye Gazetesi’nde yer alan bilgilere göre, artış oranlarının mevcut bedellerin 10 ila 15 katına ulaşması bekleniyor. Prof. Dr. Emre Alkin tarafından hazırlanan “Gayrimenkul Değerlemesi Sorunsalı: Vergi Kaybı ve Eksik Sigorta” raporu, Türkiye’de yıllık ortalama 1,5 milyon konutun satıldığını ortaya koyuyor. Ancak rayiç bedel ile gerçek satış fiyatı arasındaki farktan dolayı oluşan vergi kaybının 6 milyar dolara vardığı biliniyor.
Ülkede toplam 38 milyon konut bulunmasıyla birlikte, düşük rayiç bedellerinin sebep olduğu toplam vergi kaybı ise 8 milyar doları buluyor. İmarlı arazilerdeki kayıplar da dikkate alındığında, sektörün kamuya olan maliyeti 25 milyar dolara yaklaşıyor. Bu durum, kamu gelirlerinde ciddi düşüşler ve vergi adaletinde önemli dengesizlikler yaratıyor. Rapor ayrıca, rayiç bedel üzerinden yapılan sigortaların olası afetler durumunda yetersiz ödeme riski taşıdığına da vurgu yapıyor. Mevcut sistemin kentsel dönüşüm projelerinin hızını düşürdüğü ve konut fiyatlarının erişilebilirliğine olumsuz etki yaptığı belirtiliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, daha önce yaptığı açıklamada tapu harçlarının gerçek satış değeri üzerinden tahsil edilmesi gerektiğini belirtmişti. Kurum, “Gerçek değer üzerinden tapu harcı alınması, adaletsizliği ve haksızlığı ortadan kaldıracaktır” demişti.
Yeni sistemle birlikte tapuda yer alan değerler gerçek piyasa seviyesine yaklaşacak ve böylece ev sahiplerinin mülkleri resmi olarak daha değerli hale gelecek. Rayiç bedelin artışı sadece psikolojik bir prestij sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda mülk sahiplerine hukuki açıdan da önemli bir fayda yaratacak. Bu artış, gelecekteki satışlarda fiyatları destekleyen resmi bir belge gibi işlev görecek. Böylece alıcı-satıcı arasındaki değer müzakereleri azalacak ve kayıtdışı bedel beyanlarının yerini gerçek değer üzerinden geçen işlemler alacak.
Artışın diğer bir önemli etkisi, bankacılık sektöründe görülecek. Bankalar, kredi teminatı olarak sunulan gayrimenkullerin değerlerini belirlerken rayiç bedelini esas alıyor. Rayiç bedellerinin yükselmesi, yatırım yapmak isteyen bireyler ve şirketler için finansmana erişimi kolaylaştırarak kredi limitlerinin artmasına yol açacak. Daha önce düşük rayiç bedel nedeni ile teminat değeri yetersiz kalan taşınmazlar, yeni sistem ile birlikte krediye uygun hale gelecek. Bu durum, hem bireysel yatırımcıların hem de inşaat firmalarının projelerine ivme kazandıracak. Rayiç bedel artışı, belediyelerin emlak vergisi gelirlerini artırarak bütçelerine ek kaynak oluşturacak ve bu kaynaklar altyapı, kamu hizmetleri ve yerel kalkınma projelerine yatırım için kullanılacak. Ancak sektör temsilcileri, vergi ve harçlardaki artışların konut satışlarını olumsuz yönde etkileyebileceği konusunda uyarıyor.