PARKİNSON HASTALIĞINI KOKLAYAN KEDİLER
Bristol Üniversitesi’nden hayvan davranışları uzmanı Nicola Rooney’nin önderliğinde gerçekleştirilen bir araştırmada, bir Golden Retriever ve bir Labrador köpeği, Parkinson hastalığını hastalardan alınan deri örneklerinden yüksek bir doğruluk oranıyla tespit etmeyi başardı. Çalışmada, ciltteki yağlı salgıların, Parkinson hastalarına özgü bir “koku imzası” taşıdığı saptandı ve bu kokunun hastalığa dair ipuçları sağladığı düşünülüyor. Rooney, köpeklerin %70 ila %80 aralığında doğru teşhis yapabildiğini belirtti ve bu başarıyı şansa bağlı olmayacak kadar önemli bir gelişme olarak nitelendirdi.
KOKUSUN KEŞFİ VE ÖNEMİ
Parkinson hastalığının kokusunun ilk olarak yaklaşık on yıl önce İskoç hemşire Joy Milne tarafından keşfedildiği ifade ediliyor. Milne, “süper-koklayıcı” olarak anılıyor ve eşine Parkinson teşhisi konulmadan 12 yıl önce vücudundaki farklı kokuyu fark ettiğini aktarıyor. 2016’da gerçekleştirilen küçük bir çalışmada, Milne yalnızca gömlek koklayarak tüm Parkinson hastalarını doğru bir biçimde tespit etti. Yanlış tespit ettiği tek kişi, bir yıl içinde gerçekten Parkinson tanısı aldı.
KÖPEKLERİN YETENEKLERİ VE GELECEK UMUTLARI
Medical Detection Dogs programı ile Manchester Üniversitesi’nin işbirliği yaptığı son araştırmada, köpeklerin Parkinson hastalarının hangi kokularını algıladığı ve bu kokuların sebepleri daha detaylı bir şekilde incelendi. 2019’da, Manchester Üniversitesi araştırmacıları Parkinson hastalarına özgü koku bileşenlerini belirlediler ve bu bulgular Joy Milne tarafından da doğrulandı. Bu koku bileşenleri ile şu anda test aşamasında olan bir tanı swabı geliştiriliyor.
EĞİTİM SÜRECİNİN ZORLUĞU
Ancak, her köpek bu eğitim sürecine uygun değil. Son deneyde eğitilen 10 köpekten yalnızca 2’si testi başarıyla tamamlamayı başardı. Bu köpeklerden biri, sağlıklı bireylerin örneklerinin %10’unu hatalı olarak “Parkinsonlu” olarak işaretledi. Diğeri ise sadece %2 oranında hata yaptı. Buna rağmen, genel başarı oranı köpeklerin hastalığı şansa bağlı olmayan bir şekilde tespit edebildiğini kanıtlıyor.