NETANYAHU’NUN SILOAM YAZITI AÇIKLAMASI
İsrail Başbakanı Netanyahu, Gazze’de yaşanan ciddi bir sorunun gölgesinde Türkiye’deki Siloam Yazıtı’nı gereksiz yere gündeme getirmesiyle dikkat çekiyor. Netanyahu’nun, İncil’deki Kral Hizkiya dönemine ait olan bu yazıtla ilgili açıklamaları, kendisine tarihi bir şahsiyet kazandırma çabasını yansıtıyor olabilir. Türkiye’nin sürekli taleplerine rağmen vermediği yazıt, İsrail’in tarihiyle bağlantılı gibi gösteriliyor. İsrail, “Yahudilerin Kudüs’teki tarihi, kültürel ve dini köklerinin binlerce yıl öncesine dayandığını” ifade ediyor ve bu yazıt, “modern Yahudi devletinin tarihsel meşruiyetini” destekleyen bir unsur olarak görülüyor.
ISRAEL’İN TARİHSEL BAĞLILIĞI
Ancak Netanyahu’nun bu söylemleri, İsrail’in izlediği politikalar ya da komşu ülkelerle ilişkileri ile örtüşmüyor. Eğer İsrail tarihi kimliğini bir belgeyle kanıtlamak istiyorsa, Filistin halkının da bölgede binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu gösteren çok daha güçlü tarihsel kanıtlar bulunuyor. 15 Eylül’de Rubio ile Mescid-i Aksa yakınlarındaki tünelleri gezerken, konuyu Siloam Yazıtı’na yönlendirmesi ise dikkat çekici bir durum. Tüneldeki Siloam Yazıtı’nın kopyası duvara monte edilmiş durumda. Netanyahu, ABD Dışişleri Bakanı Rubio’yu etkilemek ya da tartışmaya çekmek amacı taşıyor gibi görünüyor.
SILOAM YAZITI’NIN TARİHSEL ÖNEMİ
Ayrıca Netanyahu, Türkiye’den ısrarla Siloam Yazıtı’nı istiyor. Ancak Türkiye’nin bu isteklere tepkisi sert. Netanyahu, Osmanlı döneminde Doğu Kudüs’te bulunarak İstanbul Arkeoloji Müzesi’ne getirilen Siloam Yazıtı’nı geçmişte de istemiş ancak o dönem İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Erdoğan ve tabanı nedeniyle yazıtı alamadığını dile getirmiş. Netanyahu, yazıtı eski Başbakan Mesut Yılmaz’dan istemişti ve aralarındaki diyaloğu şu şekilde aktarmış: “O zamanlar Türkiye ile harika ilişkilerimiz vardı. ‘Sayın Başbakan, sizden bir ricam olacak’ dedim. O da ‘Evet, buyurun’ diyerek yanıtladı. ‘Burada, gezdiğimiz tünelde bulunan bir tablet var, İbranice bir taş tablet. 2700 yıl önce Kral Hizkiya tarafından kazdırılmış.’ dedim.”
ERDOĞAN’DAN CEVAP
Netanyahu’nun bu sözlerine Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan sert bir yanıt geldi ve Erdoğan, “Kudüs-ü Şerif’i namahrem ellerin kirletmesine izin vermeyiz. Hitler özentisi tiplerin kuyruk acısı belki de hiç geçmeyecek.” şeklinde bir açıklama yaptı. Siloam Yazıtı, İsrail devletinin varlığını tek başına meşru kılabilecek bir tarihi eser de değil. Yazıt, “Siloam Havuzu’ndan Tapınak Dağı’nın güney ucunun altındaki Davut Şehri’ne su getiren tünelin inşasını” anlatarak, Kral Hizkiya döneminde inşa edildiğine dair İncil’deki hikâyeyi yansıtıyor.
ANTİK ESERLER VE TARTIŞMALAR
İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde, bu bölgeye ait toplamda üç önemli eser bulunuyor. Bunlardan biri 1908 yılında bulunan Gezer takvimi, ayrıca 1871 yılında bulunan Tapınak Uyarısı yazısı mevcut. Bu eserlerin tümü İstanbul’da korunuyor. Profesör Erhan Afyoncu, Siloam Yazıtı’nın tarihi konusunda farklı görüşlerin olduğunu dile getirirken, “Metin, Eski Ahit’te Kral Hezekiya döneminde anlatılan Asur kuşatması tehlikesine karşı inşa edilen su kanalıyla ilişkilendirilmiş olsa da, tarihiyle ilgili farklı görüşler de vardır.” demiştir.
KRAL HIZKIYA VE NETANYAHU’NUN İLGİSİ
Netanyahu, tarihsel bağlarını Kral Hizkiya ile ilişkilendirmek için çaba harcıyor. 22 Eylül 2018 tarihli bir habere göre, Netanyahu, bu bağlamda, “Yahudi halkı ile Kudüs, Davut şehri ve Tapınak Dağı arasındaki kadim bağa dair taşa kazınmış daha iyi, daha kesin bir kanıt var mı?” şeklindeki ifadesiyle yazıtın önemini vurguluyor. Bununla birlikte, Netanyahu’nun ismini değiştirirken bu tarihi şahsiyetin adını seçmesi dikkat çekiyor.
Netanyahu, antik eserlerden oluşan bir koleksiyona sahip ve evine gelenlere bunları gösteriyor. 2018 yılında Amerikan rock grubu Aerosmith, Netanyahu’yu ziyaret ettiğinde ona Kral Hizkiya adına çalışan bir yetkilinin mühür yüzüğünü de göstermişti. Bu durumu, Netanyahu’nun Kral Hizkiya ile bağlantısını güçlendirme çabasının bir parçası olarak değerlendirebiliriz. Siloam Yazıtı, Kral Hizkiya ile olan bu bağın bir parçası olarak öne çıkıyor.