BİLGİ DEPOSU: SARDES KENTİ
Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes, Lidya Devleti’ne başkentlik yapmış ve tarihin en erken dönemlerinde devlet güvencesinde paranın ilk basıldığı yer olarak biliniyor. Bu antik kent, ziyaretçilere çok tanrılı dinler döneminden kalma Artemis Tapınağı’nı, Antik Çağ’a ait en büyük sinagogu, Yuhanna İncili’nde bahsedilen kiliseyi ve Roma dönemi anıtsal hamam ile gimnazyum kalıntılarını görme fırsatı sunuyor. Sardes, yüzeydeki birçok katmanda Bizans, Roma, Helenistik ve Pers hakimiyetlerinin yanı sıra Lidya dönemine ait kalıntıları da barındırıyor. Ziyaretçiler, günümüze kadar Helenistik, Roma ve Bizans dönemine ait yapıları görebildi. Şimdi ise, Pers işgali ve Lidya dönemi kalıntılarının ortaya çıkarılması için yeni çalışmalar başladı. Projenin gelecek yıl ortasında tamamlanması ve alanın ziyarete açılması planlanıyor.
KAZILARDA YENİ GELİŞMELER
Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicholas Cahill, antik şehirde daha önce kazılan bölgeleri ziyaret güzergahına ekleme çalışmaları içinde olduklarını aktardı. Özellikle Pers işgali ve klasik Lidya dönemine ait yapılarla ilgili buluntuların önemli bilgiler sunduğunu vurguladı. Prof. Dr. Cahill, Lidya mutfağına dair ilginç buluntuları paylaştı: “30 civarında tabak, tabanda kalmış bir ocak, birkaç güveç ve kapağı, et kızartmak için demir şiş bulduk. Yanında evin sahibi olduğunu düşündüğümüz bir yaşlı insan iskeleti vardı. Ayrıca ilginç bir cam fabrikası bulduk; saydam değil, kan kırmızısı renginde bir cam kullanılmış. O dönemde bu camlar Yunanistan’da yok, Mezopotamya’dan geliyor.” Sardes’te Bizans, Roma ve Helenistik medeniyetlerinin yapılarının üst üste bulunması, Lidya seviyelerine inmenin zorluğunu artırıyor. Cahill, “Roma ve Helenistik kalıntıları yok etmeden Lidya şehir kalıntılarını ortaya çıkaramıyoruz. Bu yüzden sadece küçük bir alan kazabildik,” dedi.
Prof. Dr. Cahill, kazılan alanı koruma çatısı altında tutarak ziyaretçilerin ilgisini çekmeyi hedeflediklerini ve şöyle konuştu: “Bir gezi patikası oluşturacağız. Derin çukura yönlendirilecek ziyaretçiler, Lidya sur duvarının yıkıntısını, yanmış kerpiç seviyesini ve Lidya evlerini görecekler. Böylece ziyaretçiler, Lidya şehrini ve kültürünü ilk kez somut olarak görebilecek. Sardes şu an Lidya başkenti oldu; kalıntılar kazıldı ama turistler bunu iyi anlayamıyor. Şimdi bunu sağlayacağız.” Bununla, ziyaretçi deneyimini dönüştürmek ve antik kentin zengin tarihini daha iyi yansıtmak amaçlanıyor.