Uzun bir süre önce, SpaceX’e ait Falcon 9 roketinin üst aşaması, 23 Starlink uyduğunu alçak Dünya yörüngesine bıraktıktan sonra kontrolsüz bir şekilde atmosfere geri dönüş gerçekleştirdi. Yüzlerce benzer görev arasında yalnızca biri olan bu rutin uçuş, Avrupa üzerinde yaklaşık 100 kilometre yükseklikte geniş bir lityum ve diğer kirleticiler bulutunun ortaya çıkmasına neden oldu. Bu bulutun bulunması, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan yeni bir makalede detaylı bir şekilde ele alındı.
KİMYASAL MADDE SALINIYOR
Uydu fırlatmalarındaki hızlı artış, bilim insanlarında Dünya’nın üst atmosferindeki çevresel etkiler konusunda kaygılar uyandırıyor. Sadece SpaceX değil, pek çok şirket ve devlet kendi uydu takımyıldızlarını kurmayı hedefliyor. Ayrıca bu uyduların kullanım ömrü kısıtlı olduğu için sürekli olarak yenilerinin fırlatılması gerekmekte. Bu durum, atmosfere istenmeyen kimyasal maddelerin salınmasına yol açabiliyor. Araştırmacılar, Almanya’daki bir rezonans lidar sistemi aracılığıyla İrlanda’nın batısında roketin kontrolsüz düşüşü esnasında meydana gelen büyük bir lityum bulutunu gözlemledi.
Falcon 9’un üst aşamaları, ağırlığı azaltmak amacıyla havacılık sınıfı özel bir alüminyum-lityum alaşımından üretiliyor. Atmosfere yeniden giriş sırasında aşırı ısınan bu malzeme, parçalanarak metal ve oksit bileşikleri yayılmasına yol açıyor. Ekip, bunun “uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğinin ilk ölçümü ve buna dair ilk kanıt” olduğunu vurguluyor.
YENİ BİR ARAŞTIRMA ALANI
Bu kirleticilerin atmosferin iklim ve sıcaklık düzenleme yetisi üzerindeki etkileri henüz kesin olarak bilinmiyor. Artan uydu trafiği ve yeniden girişlerin varlığı nedeniyle, uzmanlar üst atmosfer kirliliğinin gelecekte daha büyük bir bilimsel ve çevresel gündem maddesi olabileceği görüşündeler.