Taksi sektörünün gündem maddesi, Taksi Mali Cihazı oldu. Yeni bir döneme girecek olan taksicilerin, 30 gün içinde bu cihazı taktırarak gerçek usulde vergilendirilmiş hizmet sunmaları elzem. Uzun yıllar boyunca İstanbul Taksiciler Esnaf Odası’nın belirlediği sembolik vergi ödemeleri ile faaliyet gösteren taksiciler, yeni düzenlemenin kazançlarının büyük bir kısmının vergiye gidecek olması ve her mali hareketlerinin denetlenecek olması nedeniyle huzursuzluk yaşamaya başladılar. Diğer esnaf gruplarında olduğu gibi taksi sektörü de gerçek usule geçmiş bulunuyor; KDV, gelir vergisi, gelir geçici vergisi, stopaj gibi vergi kalemleri bu alanda belirgin hale geldi. Dükkan kiralayan ve yüksek miktarlarda tamir-bakım yatırımı yapan esnaf gibi taksiciler de gerçek usulde vergi ödeyecek.
TAKSİ KULLANAMAYACAK KİŞİLERİN TAKSİSİ VAR
Uzun yıllar boyunca çok düşük oranlarda vergi ödeyen taksi plakası sahipleri, yasa dışı plaka kiralama uygulamaları nedeniyle ehliyeti bile olmayan, ticari araç kullanma yaşının üstünde bulunan bireylerin gelir elde ettiği bir sisteme dönüşmüştü. Türkiye’de yaşayan ancak gerçek sahiplikten habersiz olan gurbetçiler, her ay 60-65 bin lira civarında vergilendirilmeden gelir elde ettikleri kiraları hesaplarında görmekte. Bu kişiler, araçlarında kimin şoförlük yaptığını da bilmemekte. Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü’ne giriş yapacak şifrelerin dahi galericilerin elinde bulunduğu öne sürülüyor.
SADECE KDV’Sİ YÜZDE 20
Taksilerde geçerli KDV oranı yüzde 20 olarak belirlenmiş durumda. Örneğin, bin liralık yolculukta 200 lira Katma Değer Vergisi olarak kesilecek. Ayrıca gelir vergisi, gelir geçici vergisi, stopaj gibi diğer vergi kalemleri eklenince kazancın yaklaşık yüzde 45’inin vergiye gideceği ifade ediliyor. Taksilerin günlük bir depo yakıt alımında ödenecek ortalama KDV ise 400 lira civarında. Ancak pratikte KDV’nin mahsuplaşması gibi bir durum söz konusu değil.
KDV’NİN DÜŞMESİ İÇİN ÇALIŞMALAR YAPILDI
İstanbul Taksiciler Esnaf Odası, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, vergi oranlarının düşürülmesi için sürdürülen çalışmaların yakın zamanda yüzde 20 olan KDV’nin yüzde 1,5’e indirilmesi sonucunu doğurabileceğini belirtti. Ayrıca Türkiye Şoförler Odası Federasyonu’nun Hazine ve Maliye Bakanlığı ile görüşmeler yaptığı da ifade edildi.
PLAKA SATIŞINDA DA KDV VERİLİYOR
Plaka satışlarında KDV ve noter harcı ödemeleri de gerçek değer üzerinden yapılıyor. Bu nedenle, 10 milyon liralık plaka satışında 1 milyon 666 bin 666 lira KDV ödenmesi gerekecek. Sonuç olarak, plaka sahibinin eline 8 milyon 333 bin 334 lira geçecek. Buna ek olarak, taksi plakasını satan kişi, satış bedelinin yüzde 3’ünü noter harcı olarak ödemek durumunda kalacak; bu da genellikle 300 bin lira civarında bir maliyet oluşturuyor ve çoğu zaman bu yükümlülük plakayı alan kişiye yansıtılıyor.
PLAKALAR NE KADAR?
Taksi Mali Cihazı’nın zorunlu hale gelecek olmasıyla birlikte plaka fiyatları, 13,5 milyon lira seviyesinden ani bir düşüşle 10 milyon liraya geriledi. Satışta KDV’nin olması nedeniyle satıcının eline daha az miktar geçecek. Şu an için taksi plakalarında taban fiyat 10,5 milyon, tavan fiyat ise 11,5 milyon lira olarak belirlenmiş durumda. Plaka kiraları ise yaklaşık 65 bin lira civarında seyrediyor.
VERGİYİ KİM ÖDEYECEK?
Basit usulde vergilendirme uygulamasında tüm vergileri plaka sahibi ödüyordu ve işlem genellikle sembolik bir tutar ile tamamlanıyordu. Ancak gerçek usulde vergilendirme sisteminde durum daha karmaşık hale geldi. Taksi sektöründe plaka sahibi, yasa dışı taksi plakasını kiralayanlar ve şoförler yer almakta. Kendi taksisini kullanarak işe çıkanların oranı yüzde 5’i geçmiyor. Diğerleri ise yasa dışı olarak kiralanıyor. Galerici ve komisyoncuların da kiralama ve satışlardan kâr etmeleri söz konusu ama bunların vergilendirilmesi yapılmıyor. Galericiler yüksek kiralar alarak, plaka sahiplerine daha düşük bedellerle ödemelerde bulunuyor.
ŞOFÖRÜN KAZANCININ VERGİSİNİ KİM ÖDEYECEK?
Plaka sahibinin kendi aracını kullanması durumunda bile ikinci bir şoför olduğu için, şoförün kazancının vergisinin nasıl ödeneceği henüz netlik kazanmış değil. Yasa dışı kiralık plaka sisteminde ise kiracının, kirayı mı çıkaracağı yoksa vergiyi mi ödeyeceği karmaşası devam ediyor. Bu nedenle, kiralık plakaların yasa dışı sözleşmelerinin sona ermesiyle birlikte, komisyoncu ve galericilere geri verilmesi bekleniyor. Bu durum, plaka fiyatlarında sert düşüşlere yol açmakta. Yakın zamanda, yüksek kilometreye ulaşmaya yakın taksi sayısının artması bekleniyor.
TAKSİ ALMAYA UYGUN ŞARTLARI SAĞLAYAMIYORLAR ANCAK MİRAS YOLUYLA TAKSİ PLAKASI SAHİBİ OLUYORLAR
Ancak taksi plaka sahiplerinin çoğu, ticari araç kullanma yaşı olan 69’un üzerinde bulunmakta ve bu yüzden kendi araçlarını kullanmaları mümkün olmuyor. Bazıları vefat ettiğinden, ehliyeti olmayan eşleri veya başka işlerle meşgul olan, taksi sahibi olmaya uygun kriterleri taşımayan kişiler tarafından miras yoluyla alınmış plakalar bulunmakta. Bu kişiler, plakaları henüz değerliyken satmanın yollarını aramaya başlamış durumda. Ayrıca, yasalar gereği taksi plakası almak için gerekli şartları yerine getiremeyen kişilerin miras yoluyla plaka edinmesi, yasal düzenlemelerde değişiklik gerektiren bir durum oluşturabilir. Ehliyeti bulunmayan, başka işte SGK’lı olarak çalışan, şirket sahibi olan ve 69 yaşının üzerinde bulunan pek çok plaka sahibi mevcut. Bu nedenle, bu kişilere yönelik düzenlemelerin gündeme gelebileceği konuşuluyor.
TAKSİ PLAKASI OLAN ÜNLÜLER VAR MI?
Sosyal medyada yıllardır dolaşan, yüzlerce hatta binlerce ticari taksi plakası bulunan ünlülerin olduğu yönündeki bilgi gerçeği yansıtmamakta. Bir kişi yasal olarak sadece bir ticari plaka sahibi olabiliyor. Ancak, aile üyeleri tarafından gerekli şartların sağlanması halinde yeni taksi plakaları edinilebiliyor. Ancak, ünlülerin kendi başlarına binlerce taksi plakası edinmesi ihtimali bulunmuyor.