TOROS DAĞLARI’NDAKİ GELENEĞİ YAŞATMAK
Toros Dağları’nın eteklerinde yaşayan 84 yaşındaki Yörük Gülistan Katter, el parmaklarını boğaza bastırarak farklı sesler çıkarmaya dayanan “boğaz havaları” tekniğinin son temsilcileri arasında yer alıyor. Özellikle Yörükler arasında yaygın olan “boğaz havaları”, Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan kültür mirası örneklerinden biri. Bu teknik, değişik sesler çıkararak türkü söyleme biçimi olarak özellikle Toros Dağları içerisindeki köylerdeki kadınlar tarafından kullanılmaya devam ediyor. “Boğaz çalıcısı” olarak tanımlanan bu kadınların her biri farklı ezgiler çıkardığı için, bu tekniğin yalnızca sanat değil, aynı zamanda Yörük obaları arasında bir iletişim aracı olduğu da vurgulanıyor.
ANTALYASPOR’DA GÜLISTAN NİNENİN EZGİLERİ
Gülistan Katter, Manavgat’ın Altınkaya Mahallesi’nde yaşayan boğaz çalıcıları arasında “usta” olarak kabul edilenlerden biri. Gülistan Katter, çocuk yaşlarda keçilerini otlatırken iki kız arkadaşıyla iletişim kurmak ve eğlenmek amacıyla bu tekniği öğrenmiş. Arkadaşlarıyla karşılıklı olarak “boğaz havaları” çalan Katter’in ezgileri, Türk halk müziği sanatçıları tarafından türkülerde de yer bulmuş. Katter’in boğazından çıkan ezgiler, son dönemde Antalyaspor’un “Yörük” temalı yeni sezon forma tanıtım videosunda da kullanıldı ve sosyal medyada geniş bir kitleye ulaştı, dinleyenler tarafından ilgiyle karşılandı.
GELENEĞİN SÜREKLİLİĞİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Gülistan Katter, çocukluk döneminde iki kız arkadaşıyla birlikte dağlarda boğaz çaldıklarını belirtiyor. “Arkadaşlarım boğaz çalmaya başlayınca onların nerede olduğunu, keyifli olduklarını anlardım. Ben de onlara karşılık verirdim” diyor. Katter, sesinin genç yaşlarda daha iyi olduğunu, ancak şu an çok beğenmediğini ifade ediyor. Buna karşın, dinleyenlerin beğenisi kendisini mutlu ediyor. Antalyaspor’un forma tanıtımında boğaz ezgilerinin yer almasından duyduğu mutluluğu dile getiren Katter, “Tek üzüntüm boğaz çalma geleneğinin benimle yok olması” dedi. Kızların bu geleneği öğrenmek istemediğini belirterek, “Keşke öğrenselerdi de bu gelenek bizlerden sonra da yaşamaya devam etseydi” şeklinde konuşuyor.
KÜLTÜRÜ YAŞATMA ÇABALARI
Gülistan Katter’in torunu Erkan Sevinç, sosyal medyada “gezgin yörük” adını kullanarak anneannesinin videolarını ve Yörük yaşamına dair görüntüleri paylaşıyor ve kültürlerini tanıtmaya çalışıyor. Antalya’da Yörük boğaz havası çalan kişi sayısının 10’dan az olduğunu vurgulayan Sevinç, “Anneannemin sesi Antalyaspor’un paylaşımıyla Türkiye tarafından tanındı ve sevildi. Anneannem yaşayan bir kültür” ifadelerini kullanıyor.