İĞNE OYASI: TARİHİ VE GELENEĞİ
Tarihçesi M.Ö 2000’li yıllara uzanan iğne oyası, günümüzde hala önemli bir el sanatı olarak yerini koruyor. Ortahisar Halk Eğitim Müdürlüğü tarafından Alacahan’da düzenlenen kursa katılan kursiyerler arasında anneanne ve babaanne olanlar da bulunuyor. Yaptıkları çeşitli iğne oyası örnekleri sayesinde aile bütçelerine destek sağlayan katılımcılar, sanat öğrenmenin keyfini çıkarıyor. El sanatları usta öğreticisi Serpil Sağır, iğne oyasının tarihine dair önemli bilgiler paylaşıyor. “İğne oyası tarihi çok eski; M.Ö 2000’li yıllara kadar dayanıyor. Son yapılan araştırmalara göre M.Ö 2000’li yıllardan kalma ürünler bulunmuş. Orta Asya’da ilk at kılı ile iğne oyası yapılmaya başlanmış,” diyor.
İĞNE OYASI VE İPEK YOLU
İğne oyasının zamanla İpek Yolu aracılığıyla Anadolu’ya ve oradan Avrupa’ya yayıldığını belirten Sağır, “Avrupalılar iğne oyasına Türk danteli diyorlar. Çünkü Türklerin bulmuş olduğu bir teknik. İğne oyası ilerleyen dönemde, özellikle genç kızlarımız ve kadınlarımız, ifade edemedikleri duyguları bu sanatla dışa vurdular,” açıklamasında bulunuyor. İğne oyalarının, geçmişte yalnızca başörtüleri, yazmalar ve tülbentlerde kullanıldığına dikkat çeken Sağır, günümüzde ise bu sanatın salon takımları ve yatak odası takımlarında da tercih edilmeye başlandığını ifade ediyor.
GÜNÜMÜZDE İĞNE OYASI
“İğne oyası kalitesi ve görünümü en zarif olan oya çeşididir. Genç kızlar bu sanata fazla ilgi gösteriyor. Gençler genellikle daha sade ve spor görünümlü tasarımlar yapmayı tercih ediyor.” diyen Sağır, kursiyerlerin yaptıkları işlerle aile bütçelerine katkı sağladığına dikkat çekiyor. Özellikle evde üretim yapan pek çok öğrenci olduğunu da belirtiyor.
KURSİYERLERDEN YENİ ÖĞRENME HİSSİ
Kursiyerlerden Türkan Bak (63), öğrenme heyecanını kaybetmediklerini vurguluyor. “Yedi yaşından beri iğne oyası yapıyorum. Çok güzel yapamıyordum ama buraya gelince sağ olsunlar bize güzel öğrettiler. Şimdi daha iyi yapıyorum. Başörtülerinden tutun da elimden ne geliyorsa her şeyi yapıyorum. Eskiden daha basit yapılıyorduk. Şimdi daha güzel ve orijinal çalışmalara imza atıyoruz. Yaklaşık on yıldır bu kursa geliyorum. Yaşım dolayısıyla durmuyorum. Babaanneyim, anneanneyim ama yine yeni şeyler öğrenmeye gayret ediyorum. İğne oyasından torunlarıma salon takımları yaptım,” diyor.