ABD SEÇİM SONUÇLARININ TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ
ABD’de gerçekleşen seçimlerin sonucu Türkiye için oldukça önemli sonuçlar yaratma potansiyeline sahip. Yeni ABD Başkanı’nın siyaseti, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir dönemin kapılarını aralayabiliyor. 47. ABD Başkanı olarak ilan edilen Trump, görevi süresince Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile sıkı ilişkiler kurdu fakat bu süreçte ABD bürokrasisi ve Kongre’nin etkisi ile iki ülke arasındaki ilişkilerde belirgin çatlaklar yaşandı. Öncelikle, Türk-Amerikan ilişkilerinde son dönemde meydana gelen gelişmelere bakalım.
TRUMP DÖNEMİNDE YAŞANAN GELİŞMELER
Trump’ın ilk döneminde ülke içindeki uygulamaları, ABD’de ve dünya genelinde ciddi eleştiriler aldı. Trump’ın Türkiye’ye yönelik politikasını değerlendirmek için öncelikle bu dönemde izlediği genel politikalara göz atmak gerek. Trump öncesi ABD’nin, Afganistan ve Irak’a demokrasi götürme çabası başarısızlıkla sonuçlandı. Ülkedeki popülist söylemlerin artması, liberal yönetim modelinin meşruiyet krizini ortaya koydu. Trump’ın döneminde ise COVID-19 pandemisi büyük bir krize yol açtı. Sınırların daha belirgin hale gelmesi ve bencil davranışların ön plana çıkması, demokratik devletler için çaresizlik hissiyatını geliştirdi. Trump, Müslümanlara yönelik söylemleriyle İslamofobinin yükselişine katkıda bulundu.
TRUMP’IN TÜRKİYE İLE İLİŞKİLERİ
Trump, Türkiye ile ilişki kurmaya çalışsa da, bu süreçte artan yaptırımlar ve sert söylemleri dikkat çekti. Trump döneminde Türk-Amerikan ilişkileri zayıfladı. Erdoğan ile Trump, birçok kez yüz yüze görüşmeler gerçekleştirdi. İlk görüşmeleri, Trump’ın göreve başlamasından yaklaşık 4 ay sonra, 16 Mayıs 2017’de gerçekleşti. Görüşme sonrası düzenlenen basın toplantısında, Trump Türkiye’ye PKK ve DEAŞ ile mücadelede destek vereceklerini belirtti. İkinci zirve ise 13 Kasım 2019’da yapıldı ve Trump, Erdoğan’ı terörle mücadelesinden dolayı övgüyle bahsetti. Ancak Trump’ın, Obama döneminden devraldığı en büyük sorun YPG/PKK’ya olan destek oldu.
DEAŞ İLE MÜCADELEDE BAŞARISIZLIK
Trump, “DEAŞ’ı en kısa sürede bitirmek” vaadinde bulundu fakat Pentagon ve CENTCOM’un YPG/PKK ile iş birliği sürmeye devam etti. Türkiye, Trump yönetimine de bu iş birliği sebebiyle tepki gösterdi. 9 Mayıs 2017’de YPG/PKK’ya doğrudan silah verilmesi için talimat veren Trump, bunun sonucunda Türkiye’nin tepkisini daha da artırdı. Ayrıca, Trump, 19 Aralık 2018’de Suriye’deki ABD askerlerini çekme talimatı verse de, bu karar daha sonra geri alındı.
MEKTUP SKANDALI VE YAPTIRIMLAR
Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yazdığı mektup sebebiyle eleştirilere maruz kaldı ve Erdoğan, mektubu dikkate almayarak geri gönderdi. Barış Pınarı Harekatı dolayısıyla Türkiye’ye yönelik yaptırımlar uygulandı fakat Trump, harekatın sona ermesi ile bu yaptırımları kaldırma talimatı verdi.
BRUNSON KRİZİ VE S-400 MESELESİ
Andrew Craig Brunson isimli ABD vatandaşı rahip, Türkiye’de tutuklandı ve Trump bu dava dolayısıyla Türkiye’ye yönelik yaptırımlar uyguladı. 2018 yılında ABD, Türk bakanlara yaptırım işlemleri başlatırken, Brunson serbest kaldıktan sonra zamanla bu yaptırımlar geri alındı. Ayrıca, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 alımı, büyük krizlere yol açtı. F-35 programından Türkiye’nin çıkarılması ve bu süreçte uygulanan yaptırımlar, iki ülke arasındaki ilişkileri derinden etkiledi.
TRUMP’IN SİYASETİ VE OLASI DEĞİŞİKLİKLER
Trump yönetimi döneminde Suriye politikasında Türkiye’nin beklediği değişikliklerin olabileceği düşünülmekte. YPG’ye desteğin sona ermesi ve Suriye’den çekilme gibi gelişmeler, ilerleyen süreçte değerlendirilirken, ayrıca Sözde Ermeni Soykırımı, F-35 satışları ve Kıbrıs gibi konular da dikkatle izlenecek başlıklar arasında yer alıyor. Ankara’nın yanı sıra, ABD’nin İsrail’e yönelik politikaları da merak edilen bir diğer konu olacaktır.