TÜRKİYE’NİN İKLİM KANUNU KABUL EDİLDİ
Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasa haline geldi. Kanun, yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadeleyi sağlamayı hedefliyor. İklim değişikliği ile mücadelede temel noktalar arasında, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum faaliyetleri ve bu süreçlerin yasal çerçevesi yer alıyor. ‘Adil geçiş’, ‘birincil piyasa’, ‘denkleştirme’ gibi tanımlar da kanun kapsamına dahil ediliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLKELERİ BELİRLENİYOR
Kanuna göre, iklim değişikliği ile mücadelenin temel unsurları arasında eşitlik, iklim adaleti, katılım ve sürdürülebilirlik gibi ilkeler öne çıkıyor. Kamu kurumları ve gerçek veya tüzel kişiler, kamu yararını gözeterek alınacak tedbirlere uymakla yükümlü. Net sıfır emisyon hedefi ve kalkınma öncelikleri Ulusal Katkı Beyanı’nda dikkate alınacak. İklim Değişikliği Başkanlığı, sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin ilerlemesini yıllık bazda izleyecek.
PLAN VE PROJELERE YENİ YÜKÜMLÜLÜKLER
Kamu kurum ve kuruluşları, kendi sorumlulukları çerçevesinde plan ve projelerin uygulanmasında aktif rol alacak. İklim Değişikliği Başkanlığı, uygulama ile ilgili gerekli bilgileri kamu kurumlarından doğrudan talep edebilecek. Bu süreçte, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu’ndan veri toplayacak ve elde edilen verileri paylaşacak. Ayrıca, kamu kurumları ilgili alanlarda protokol yaparak ihtiyaç duyulan verileri temin edebilecek.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM FAALİYETLERİ
Ulusal Katkı Beyanı doğrultusunda, iklim değişikliğiyle ilgili kayıpları en aza indirecek uyum faaliyetleri gerçekleştirilecek. İlgili kurum ve kuruluşlar, iklim değişikliği ile ilişkili planlama araçlarını geliştirecek ve uygulanacak. Bu kapsamda, su kaynakları yönetimi ve ekosistemlerin korunması için gerekli tedbirler de alınacak. Çölleşme, erozyon ve sürdürülebilir tarım uygulamaları hakkında da önlemler geliştirilmesi hedefleniyor.
FINANSIYAL ARAÇLAR VE İKLİM FİNANSMANI
İklim değişikliği ile mücadele için finansman sağlanması önem taşıyor. Bu bağlamda, iklim finansmanı kaynakları ve sigorta araçları gibi yeni mekanizmalar geliştirilmesi planlanıyor. Döngüsel ekonomi ve sıfır atık uygulamaları da teşvik edilirken, yenilenebilir enerji kullanımı artırılacak. İklim Değişikliği Başkanlığı, karbon yakalama ve temiz teknolojilerin yaygınlaştırılması için kurumlarla işbirliği yapacak.
EMİSYON TİCARET SİSTEMİ
Kanunla beraber, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak. ETS kapsamında, emisyon izni almak zorunlu hale gelecek ve bu iznin geçerliliği sırasında değişiklikler yapılabilecek. Sera gazı emisyonlarının izlenmesi ve yıllık tahsisatların karşılıklı olarak teslim edilmesi gibi düzenlemeler de gündemde.
KARBON PİYASASI KURULU OLUŞTURULUYOR
Kanun çerçevesinde, Carbon Piyasası Kurulu, çeşitli bakanlıkların temsilcilerinden oluşacak. Bu kurul, tahsisat planlarını onaylayacak ve ETS’nin işleyişini gözeterek piyasa stratejilerini belirleyecek. Ayrıca, projelere ve sektörlere yönelik strateji ve politikaları geliştirecek.
İDARİ PARA CEZALARI
Kanun, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde uygulanabilecek idari yaptırımları da belirliyor. Bu cezalara, ciddi ihlaller sonucu verilen idari para cezaları da dahil ediliyor. Kanunla idari para cezalarının 50 milyon lirayı geçemeyeceği kaydediliyor.
DENETLEME YETKİSİ VE SONUÇLAR
İklim Değişikliği Başkanlığı, yasa uyarınca yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini denetleme yetkisine sahip olacak. Bu süreçte, denetlemelerin etkin uygulanması için gerekli kolaylıkların sağlanması önem taşıyacak. Yasa kapsamında yapılan denetimlerde yaşanan aksaklıklar, kurallar çerçevesinde değerlendirilecek ve gereksinimler göz önünde bulundurulacak.
Bu yeni İklim Kanunu, Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadele kararlılığını pekiştirerek çevre ve sürdürülebilirliğe olan etkisini güçlendirmeyi hedefliyor.