RAPORUN DETAYLARI VE EKONOMİK ETKİLER
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), “Deniz Taşımacılığı 2024 Değerlendirmesi: Deniz Geçiş Noktalarının Seyri” başlıklı yeni raporunu yayımladı. Bu rapor, jeopolitik çatışmalar ve iklim değişikliğinin deniz geçiş noktalarına yönelik tehditler oluşturduğunu ve buna bağlı olarak küresel ticaret, gıda güvenliği ve enerji arzında ciddi riskler doğurduğunu ortaya koyuyor. 2022’de yaşanan daralmanın ardından, 2023 yılında deniz ticareti toparlanarak %2,4 büyüyüp 12,3 milyon tona ulaştı. Şirketler, 2024 yılında dökme yük emtiaları ve konteyner taşımacılığına olan talebin artmasıyla %2’lik bir büyüme bekliyor.
SEKTÖRDEKİ ZORLUKLAR VE KRİZLER
Rapor, sektörde karşılaşılan birçok zorlukla ilgili de bilgiler sunuyor. Özellikle Ukrayna’daki savaş ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerginlikler, deniz taşımacılığını zor durumda bırakıyor. 2022 yılında konteyner ticareti %0,3 büyürken, 2023’te bu büyümenin %3,5 olacağı öngörülüyor. Panama ve Süveyş kanallarında yaşanan aksamaların ciddi sorunlara yol açtığı da raporda ele alınıyor. Panama Kanalı’ndaki düşen su seviyeleri ve Süveyş Kanalı’ndaki bölgesel çatışmalar, deniz trafiğinde %50’den fazla azalmaya neden oldu. Uzun rotalara yönelmenin maliyetleri ve karbon emisyonlarını artırması, gemi varışlarında %89’luk bir artışın yaşanmasına yol açtı.
KÜRESEL TİCARETİN GÖZLEMLENEN ETKİLERİ
UNCTAD, daha uzun taşıma rotalarının liman tıkanıklıklarını artırdığını, sigorta primlerinin yükselmesi ve korsanlık riskinin artmasına neden olduğunu belirtiyor. Bu durum, özellikle Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri (SIDS) ve En Az Gelişmiş Ülkeler (LDC) için büyük bir tehdit oluşturuyor. Kızıldeniz ve Panama Kanalı’ndaki sorunların devam etmesi durumunda, küresel tüketici fiyatlarının 2025 sonuna kadar %0,6 artabilme olasılığı bulunuyor. SIDS ülkelerinde bu artışın %0,9’a kadar çıkabileceği ifade ediliyor.
DENİZCİLİKTE YENİLİKLER VE ÖNERİLER
Raporda, sahte gemi tescilleri gibi sorunların denizcilik sektörünü tehdit ettiğine dikkat çekiliyor. UNCTAD, düşük karbonlu denizciliğe yatırım yapılması, liman verimliliğinin artırılması ve denizci refahının iyileştirilmesi gerektiğini vurguluyor. UNCTAD Teknoloji ve Lojistik Direktörü Shamika Sirimanne, deniz ticaretinin 2025-2029 döneminde yıllık %2,4 artış göstermesini bekliyor ancak jeopolitik gerginlikler ve devam eden çatışmaların uluslararası ticareti olumsuz etkilediğini sözlerine ekliyor. Düşük gelirli ülkelerin borç yükü ile karşı karşıya kalması ve uluslararası ticaretin baskı altında olması, dikkat çeken diğer noktalar arasında yer alıyor. UNCTAD Ticaret Lojistiği Birimi Başkanı Jan Hoffmann, navlun fiyatlarındaki artışların tüketici fiyatlarına yansıyacağını ve bu fiyatların 2025 sonuna kadar %0,6 oranında artabileceğini belirtiyor.
Kaynak: Bloomberg HT