PAPA 14. LEO’NUN KÖKENLERİ
Katolik Kilisesi’nin yeni lideri olarak göreve başlayan Papa 14. Leo’nun büyük babası Setrak Parsehyan’ın 1915 yıllarında Kayseri’nin Develi ilçesinden Arjantin’e göç ettiği öne sürülüyor. 14. Leo’nun aile geçmişinin Kayserili olduğu iddiaları, Develi sakinlerini oldukça şaşırttı. Develi ilçesinde bulunan eski Ermeni evlerinin olduğu Reşadiye Mahallesi’nin Muhtarı Yusuf Çelik, “Bizde Papa’nın Develili olduğunu sosyal medyadan öğrendik ve şaşırdık. Katolik Kilisesinin ruhani lideri 14. Leo’nun dedelerinin bu mahallede yaşadığı söyleniyor. Bizde ‘hayırlısı olsun’ diyoruz” diye belirtti.
DEVELİ’NİN ERMENİ TARİHİ
20. yüzyılda Develi ve çevresinde yaşanan en önemli olay Ermeni meselesi ile bağlantılı Haçin olayıdır. 1878 Osmanlı-Rus savaşı sonrasında, Rusların teşvik ettiği Ermeni cemiyet ve komiteleri, Osmanlı Devleti’ni içten yıkmaya yönelik faaliyetlerde bulundular. Bu durum, Develi’yi Anadolu’daki önemli merkezlerden biri hâline getirmiştir. Ermeni ihtilal komitelerinden Hınçak ve Taşnak, Türklerle meydana gelecek çatışmalarda kullanmak için bombaların üretimini Develi’de yapmayı uygun bulmuşlardır.
Develi Ermenilerinden Amerika’ya bomba üretimi için gönderilen Kevork Elekçıyan, 1913 yılında Everek’e dönmüştür. Everek’te bulunan atölyesinde bombanın üretimi sırasında bir patlama gerçekleşmiş, bu olayın kaydedilmesinin ardından Ermeni evlerinde arama başlatılmış ve birçok bomba ile bomba yapımında kullanılan malzeme bulunmuştur. Ancak, Ermeniler daha önce bu durumu tahmin ederek birçok bombayı gizli bölmelere saklamayı başarmışlardır. Ermeniler, Fransızlarla ortak hareket ediyorlardı; Fransız işgal kuvvetlerinin Develi’nin 20 km. kadar yakınında Zamantı suyunu sınır ilan etmesi, Atatürk’ün dikkatini çekmiştir.
KILIÇ ALİ BEY’İN GÖREVİ
Mustafa Kemal Paşa, bu konu üzerine Kılıç Ali Bey’i Develi’ye, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Temsilcisi olarak göndermiştir. Kılıç Ali Bey, Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararları aktararak Mustafa Kemal’in bölgeye büyük bir askeri kuvvet yollayacağını belirtmiş, halktan destek talep etmiştir. Develi Kaymakamı’nın yardımıyla, Kılıç Ali Bey, halkı Ermenilere karşı örgütlemiştir. Bu sırada Ermeniler, Haçin’de yedi Develiliyi boğazlarını keserek öldürmüştür.
Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, beklemenin oluşturacağı tehlikeyi fark ederek Kilikya Kuva-i Milliye Kumandanı Doğan Bey’i harekete geçirme kararı almıştır. Gerekli asker ve silah toplandıktan sonra, 6 Nisan 1920’de Haçin’e taarruz emri verilmiştir. Kayseri İntikam Alayı’nın bölgeye gelmesiyle birlikte Haçin ele geçirilmiştir. Haçin’de kalan Ermeniler, Develi’ye gönderilmiş ve bunların korunmasını Develi Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üstlenmiştir. Böylece Türk milleti bir kez daha cesaretini kanıtlamıştır.
RUM AZINLIĞININ DURUMU
Develi’de bulunan Ermeniler dışında Rum azınlıklar da yaşamaktaydı, ancak onlar Ermenilere karşı Türkleri desteklemiştir. Rumlar, 1920’de yapılan nüfus mübadeleleriyle Trakya Türkleriyle değiştirilerek Develi’den ayrılmışlardır. Develi’de bulunan Ermeni azınlık ise Halep, Suriye ve Şam’a gönderilmiştir.