KATOLİK KİLİSESİ’NİN YENİ LİDERİ HAKKINDA ŞAŞIRTICI BİLGİLER
Katolik Kilisesi’nin yeni lideri olarak seçilen Papa 14. Leo’nun büyük dedesi Setrak Parsehyan’ın, 1915’li yıllarda Kayseri’nin Develi ilçesinden Arjantin’e göç ettiği bilgisi gündeme geldi. 14. Leo’nun Kayserili olduğu belirtilirken, bu durum Develileri hayrete düşürdü. Develi ilçesindeki Reşadiye Mahallesi Muhtarı Yusuf Çelik, “Bizde Papa’nın Develili olduğunu sosyal medyadan öğrendik ve şaşırdık. Katolik Kilisesinin ruhani lideri 14. Leo’nun dedelerinin bu mahallede yaşadığı söyleniyor. Bizde ‘hayırlısı olsun’ diyoruz” şeklinde yorumda bulundu.
DEVELİ’DE TARİHSEL BAĞLAMDA ERMENİ GEÇMİŞİ
20. yüzyılda Develi ve çevresindeki en önemli olay, Ermeni meselesi ve bununla bağlantılı olan Haçin olaylarıdır. 1878 Osmanlı-Rus savaşı sonrasında, Rusların desteklediği Ermeni cemiyet ve komiteleri Osmanlı Devleti’ni içten çökertmek amacıyla hareket etmişlerdir. Anadolu’daki merkezlerinden biri de Develi’dir; zira Develi, Doğu Anadolu ile Güney Anadolu’ya yakın bir konumdadır. Hınçak ve Taşnak cemiyetleri, ileride Türklerle yapılacak çatışmalar için gerekli bombaların üretimini Develi’de yapmayı seçmişlerdir.
Bir süreliğine Develi’den Amerika’ya bomba tahsili için gönderilen Kevork Elekçıyan, 1913 yılında Everek’e dönmüştür. Everek’teki imalathanede bomba üretimi sırasında bir bomba patlamış ve bu olay Kayseri’de duyulunca Ermeni evlerinde aramalar yapılmış; birçok bomba ve yapımında kullanılan malzemeler ele geçirilmiştir. Ancak Ermeniler, olası bir aramayı önceden tahmin ettikleri için birçok bombayı gizli bölmelere saklamayı başarmıştır. Ermeniler, Fransızlarla işbirliği yapmaktaydılar ve Fransız işgal kuvvetlerinin Develi’ye 20 km. kadar yakınlaşarak Zamantı suyunu sınır ilan etmesi Atatürk’ün dikkatini çekmiştir.
KILIÇ ALİ BEY’İN BÖLGEDEKİ ETKİSİ VE MÜDAFAA-I HUKUK CEMİYETİ
Mustafa Kemal Paşa, bu durum üzerine Kılıç Ali Bey’i Develi’ye, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Temsilcisi olarak göndermiştir. Kılıç Ali Bey, Erzurum ve Sivas kongrelerinden alınan kararları halka aktararak, Mustafa Kemal’in bölgeye büyük bir askeri kuvvet yollayacağını bildirmiş ve halktan bu harekete destek vermelerini istemiştir. Develi Kaymakamı’nın yardımıyla, Kılıç Ali Bey halkı Ermenilere karşı örgütlemeye başlamıştır. Bu dönemde Ermeniler, Haçin’de yedi Develiliyi katletmişlerdir.
Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, daha fazla beklemenin getirebileceği tehlikeleri öngörerek Kilikya Kuva-i Milliye Kumandanı Doğan Bey’i harekete geçirme kararı almıştır. Gerekli asker ve silah toplandıktan sonra, Haçin’e taarruz emri 6 Nisan 1920’de verilmiştir. Kayseri İntikam Alayı’nın bölgeye sevk edilmesiyle Haçin ele geçirilmiştir. Haçin’de sağ kalan Ermeniler, Develi’ye gönderilmiş ve bunların korunması Develi Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu durum Türk milletinin vatanseverliğini tekrar kanıtlamıştır.
Develi’de yaşayan Ermeni azınlık dışında Rum azınlıklar da bulunmaktaydı fakat Rumlar, Ermenilere karşı Türkleri desteklemişlerdir. 1920’de olan nüfus mübadeleleri ile Rumlar Trakya Türkleriyle değiştirildi ve Develi’den ayrılmışlardır. Develi’de kalan Ermeni azınlık ise Halep, Suriye ve Şam’a gönderilmiştir.