GÖRÜŞME DEĞERLENDİRMESİ
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 3 Mayıs 2025’te Kiev’de düzenlediği basın toplantısında, ABD Başkanı Donald Trump ile 26 Nisan 2025’te Vatikan’da gerçekleştirdiği görüşmeyi ele aldı. Bu buluşmanın iki lider arasındaki en önemli ve anlamlı görüşme olduğunu belirten Zelenski, “Belki en kısa olanıydı, ama en anlamlıydı. Vatikan’daki görüşmeden sonra Trump’ın her şeye biraz daha farklı bakmaya başladığından eminim,” şeklinde konuştu. Görüşmenin, ABD-Ukrayna ilişkilerine yeni bir boyut kazandırdığı gibi, 30 Nisan’da imzalanan Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nın da temelini oluşturdu.
VATİKAN GÖRÜŞMESİ VE TRUMP’IN YANITLARI
Zelenski, Vatikan’daki görüşmede Trump ile Rusya’ya yönelik yaptırımların artırılması konusunu tartıştı ve Trump’ın verdiği yanıtların “çok etkili” olduğunu ifade etti. Detaylı bilgi vermekten kaçınan Zelenski, bu görüşmenin Trump’ın Ukrayna-Rusya Savaşı’na olan yaklaşımını değiştirdiğini düzeltmeyi unutmadan ekledi. X platformunda bazı yorumlarda Zelenski’nin “Trump ile şimdiye kadarki en iyi görüşmeyi yaptık” açıklaması öne çıktı. Bir kullanıcı, bu görüşmenin “Trump’ın Rusya’ya karşı daha sert bir tavır almasını sağladığını” dile getirdi.
EKONOMİK ORTAKLIK ANLAŞMASI
Zelenski, 30 Nisan 2025’te Washington’da imzalanan Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nın hem Ukrayna hem de ABD için çok önemli bir gelişme olduğunu vurguladı. Bu anlaşma, Ukrayna’nın nadir toprak elementleri ve diğer doğal kaynaklarını geliştirme niyetini içeriyor. Beyaz Saray’a göre, bu kapsamda doğal kaynak projelerinden elde edilen gelirlerin %50’si, ABD-Ukrayna Yeniden Yapılandırma Yatırım Fonu’na aktarılacak. Fon, 3 Ukraynalı ve 3 Amerikalı üyeden oluşan bir yönetim kurulu tarafından eşit temsille yönetilecek. Zelenski, anlaşmanın Ukrayna’nın güvenliği için kritik olduğunu çünkü nadir toprak elementlerinin bir kısmının çatışmaların sürdüğü Donetsk bölgesindeki Pokrovsk yönünde bulunduğunu belirtti. Anlaşma, Ukrayna Parlamentosu’na onay için sunuldu ve Zelenski, milletvekillerinden destek beklediklerini vurguladı. Ayrıca, bu anlaşma sayesinde ABD’nin 2025 ve 2026 için onayladığı 15’er milyar dolarlık yardımların tamamının bu yıl alınabileceğini de sözlerine ekledi.
RUSYA’NIN ATEŞKES İLANI
Zelenski, Rusya’nın 8-11 Mayıs 2025 tarihleri arasında, 2. Dünya Savaşı Zaferi’nin 80. yıl dönümünde geçici ateşkes ilan etmesini değerlendirdi. Moskova’nın bu hamlesini, 9 Mayıs’taki geçit töreni için bir “tiyatro sahnesi” olarak tanımladı. Rusya’nın törene katılan yabancı temsilciler için güvenlik garantisi verdiğini, ancak Ukrayna’nın buna karşılık hiçbir garanti sunmadığını ifade eden Zelenski, “Rusya’nın bu tarihlerde ne yapacağını bilmiyoruz. Onların topraklarında olanlardan sorumlu olamayız,” dedi.
GÜVENLİK GARANTİLERİ VE ORDUNUN ÖNEMİ
Zelenski, Ukrayna’nın güvenliği için en önemli unsurun güçlü bir ordu olduğunu dile getirdi: “Güçlü ordu, kendini savunabilen ordudur. Bu, güvenlik garantileri açısından bir numaradır.” Bunun yanı sıra müttefik ülkelerle birlikte yabancı askerlerin Ukrayna’ya konuşlandırılması için görüşmeler yürüttüklerini ve Kiev’de bir güvenlik danışmanları toplantısı düzenlemeyi planladıklarını açıkladı. Zelenski, ABD’nin bu anlaşma kapsamında güvenlik garantisi sunmadığını ancak ekonomik ortaklığın dolaylı yoldan güvenliğe katkı sağlayacağını ifade etti.
GERGİNLİKTEN UZLAŞMAYA
Vatikan’daki görüşme, Trump ve Zelenski arasında 28 Şubat 2025’te Beyaz Saray’da yaşanan tartışmanın ardından yapıldı. Oval Ofis’te gerçekleşen tartışmada Trump, Zelenski’yi “saygısızlıkla” ve “III. Dünya Savaşı’nı riske atmakla” suçlamış, bu nedenle mineral anlaşması iptal edilmişti. Zelenski, tartışmadan duyduğu üzüntüyü dile getirerek, 4 Mart’ta Trump’a bir mektup göndererek barış müzakerelerine hazır olduğunu bildirmişti. Vatikan’daki görüşme, bu gerginliği azaltarak anlaşmanın imzalanmasına zemin hazırladı. Trump, yapılan anlaşmanın Rusya’yı “engelleyebileceğini” ve Ukrayna için bir “güvenlik garantisi” olabileceğini söyledi.