Kuzey Karolina’daki yerel sağlık departmanları, bir mobil hayvanat bahçesinde bulunan bebek keçilerle etkileşime geçen yüzlerce kişiyi kuduz riski açısından değerlendirdi. Salı günü itibarıyla, 284 kişinin yerel sağlık departmanları tarafından değerlendirildiği, diğerlerinin ise doğrudan sağlık hizmeti sağlayıcılarıyla görüşerek potansiyel kuduz riskini değerlendirdiği bildirildi. Keçiler, Kuzey Karolina’nın Harmony kentinde bulunan Farm Adventures’a aitti.
DEĞERLENDİRME SONUÇLARI
Sağlık departmanı, değerlendirilen 213 kişi için maruz kalma sonrası profilaksi (PEP) önerdi. PEP, maruz kaldıktan sonra hızla başlatıldığında, ölümcül bir kuduz enfeksiyonunu önlemede %100 etkili kabul ediliyor. ABD’de her yıl yaklaşık 100.000 kişi PEP tedavisi görüyor. Tedavi genellikle ısırık veya sıyrık varsa yara bakımıyla başlıyor; kuduz, hayvanın tükürüğü ile de bulaşabiliyor. Ardından, potansiyel enfeksiyonla savaşmak için insan kuduz immün globulini veriliyor. Aşılar, hastanın kilosuna bağlı olarak dört veya beş doz olarak uygulanıyor. Geçmişte, kuduz riski taşıyan kişiler, karın bölgesine kadar 30’a kadar ağrılı aşı iğnesi alıyordu. Bugün, yetişkinler omuz kasına, çocuklar ise 14 gün boyunca uyluklarına aşı olabiliyor. Yan etkiler genellikle hafif olup, ağrılı kol, baş ağrısı ve mide bulantısı gibi belirtiler gösterebiliyor. Hızlı tedavi edilmediğinde kuduz genellikle ölümcül oluyor.
TEDAVİ SÜRECİ
Statesville’deki Jurney’s Assisted Living Home’da yönetici Chrissy Stein-Martin, keçilerle etkileşime giren sekiz sakinin tedavi gördüğünü belirtti. Hiçbirinin PEP tedavisini reddetmediğini ve hastane ile sağlık departmanlarının işbirliğinin oldukça iyi olduğunu ifade etti. Stein-Martin, “Sağlık departmanı buraya gelerek tüm takip aşılarını yapacak, böylece sakinleri dışarı çıkarmak zorunda kalmayacağız. Aileler de çok destekleyici,” dedi. Gelecekte, tesisin hala köpek ziyaretlerini kabul edeceğini ancak çiftlik hayvanlarını ağırlamayacağını da sözlerine ekledi. Kuzey Karolina’nın yalnızca kediler, köpekler ve ferretler için kuduz aşısı gerektirdiğini öğrenince, “Herkesi riske atmanın bir anlamı yok,” diyerek bu kararı aldığını belirtti.
KEÇİLERİN DURUMU
Farm Adventures, kuduz riski taşıyan “4 değerli bebek keçisinin” öldürüldüğünü açıkladı. Üç keçide virüs tespit edildi. Çiftlik, diğer hayvanlarını izlemeye devam ettiğini, ancak hiçbiri hasta olmadığını duyurdu. Çiftlik sahibi Misty Love, keçilerin ayrı bir alanda tutulduğunu ve çok genç olduklarından aşılanmadıklarını söyledi. 29 Temmuz’da vahşi bir skunk’un bebek keçilerin alanına girdiğini ve çiftliğin bu skunk’u vurup yaktığını açıkladı. Keçilerden hiçbiri ısırılmamış görünüyordu, fakat bir keçi 19 Ağustos’ta öldü, diğeri bir gün sonra hastalandı ve kesilmek zorunda kaldı.
SAĞLIK DEPARTMANI AÇIKLAMALARI
Kuzey Karolina sağlık departmanı, kuduza karşı iyi bir şekilde hazırlıklı olduklarını bildirdi. Eyalette her yıl yaklaşık 300 hayvan kuduz testinden geçiyor ve bunların çoğu yaban hayvanları. 2025’te, Kuzey Karolina’da 4.000’den fazla hayvan kuduz testi yapılmış ve bunların yalnızca %6’sı virüs pozitif çıkmıştı. 28 Ağustos itibarıyla, eyalette 320’den fazla kişi PEP tedavisi aldı. Bu rakam, yalnızca enfekte keçilere maruz kalanları değil, tüm kuduz maruziyetlerini kapsıyor. Kuduzun keçilerde tespit edilmesinin ardından, eyalet ve yerel sağlık otoriteleri ile CDC, çiftlik ve yerel yetkililerle birlikte kimin maruz kaldığını ve kimin tedavi edilmesi gerektiğini belirlemek için koordineli çalıştı.
KUDUZ RİSKİ VE TEDAVİ YETERSİZLİĞİ
Eyalet sağlık departmanı, Kuduz ile ilgili risk değerlendirmelerine destek sağlamak için CDC ile sürekli iletişim halinde olduğunu bildirdi. CDC, 2024 yılına ait en son kuduz maruziyeti izleme raporunu yayımladı ve o yıl dört kişinin kuduzdan öldüğünü açıkladı. İki kişi yarasa ile maruz kaldı ve tedavi almadı; diğer bir vaka ise uluslararası seyahatle ilgiliydi. Dördüncü vaka hakkında ise bilgi verilmedi. Kuzey Karolina, yeterli profilaksi tedariğine sahip olduğunu ve ihtiyaç duyan herkese bunu sağlayacağını duyurdu. Mecklenburg County Halk Sağlığı Departmanı, keçilere maruz kalma ile ilgili bir özel etkinlik düzenledi, ancak etkinlik ve maruz kalanlar hakkında detay vermeyi reddetti. Endişesi olan herkesin bu departmanla iletişime geçmesi gerektiği belirtildi.
OLAYIN ETKİLERİ
Jurney’s’te, Stein-Martin sakinlerin bu deneyimden “hiç stresli olmadıklarını” ve durumu hafife aldıklarını aktardı. “Belki de fazla hafife alıyorlar,” diyerek birbirlerine keçi sesleri çıkarıp, insanları yalamamakla ilgili şakalar yaptıklarını söyledi. Stein-Martin, korkutucu olabilecek bir durumdaki neşenin önemine vurgu yaptı. Ayrıca, boş zamanlarında psikolojik gerilim romanları yazan Stein-Martin, sakinlerin kendisini bu olayla ilgili yeni bir kitap yazması için cesaretlendirdiğini kaydetti. “Beklenmedik bir şekilde, şu anda bunun için %100 nitelikli olduğumu hissediyorum,” dedi.