Tarım ürününü satarken prim kesintisi yapılan ancak kesintinin SGK kasasına aktarılmaması nedeniyle mağdur duruma düşen yüz binlerce çiftçi için emsal niteliğinde bir hukuki karar verildi. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 1994 yılına dayanan bir davada, kesintinin SGK kayıtlarına girmemiş olmasının sigorta tesciline ve EYT hakkına engel olmayacağına hükmetti. Bu karar, 8 Eylül 1999 ve öncesinde tarımsal ürün bedelinden prim kesintisi yaptıran çiftçilere yaş şartı aranmaksızın erken emeklilik yolunu açtı.
YEREL MAHKEME ÇİFTÇİYİ HAKLI BULDU, İSTİNAF KARARI BOZDU
Dava, bir çiftçinin 1994 yılında özel bir şirkete sattığı 3 bin 500 kilo pamuk karşılığında ürün bedelinden prim kesintisi yapılmasıyla başladı. Çiftçi, kesinti makbuzuna dayanarak sigorta başlangıcının 1994 yılına çekilmesini ve EYT kapsamında emeklilik hakkı talep etti. İlk Derece Mahkemesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal ve vazgeçilemez olduğunu belirterek ürün bedelinden kesinti yapılmasının sigortalı olma iradesini ortaya koyduğuna hükmetti. Mahkeme, SGK’nın bu kesintiye dayanarak tescil yapmakla yükümlü olduğuna karar verdi.
İSTİNAF MAHKEMESİ PARANIN AKTARILMAMASINI GEREKÇE GÖSTERDİ
SGK’nın itirazı üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi tartışmalı bir karara imza attı. Şirketin kesintiyi yaptığını ancak parayı SGK kasasına yatırmadığını belirten istinaf mahkemesi, tevkifatın kuruma aktarılmaması durumunda geçmişe yönelik hizmet tespiti yapılamayacağını savundu. Bu gerekçeyle yerel mahkemenin kararını bozan istinaf, çiftçinin talebini reddetti.
YARGITAY: VATANDAŞ MÜFETTİŞ DEĞİLDİR, SORUMLULUK SGK'DADIR
Dosyanın taşındığı Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, paranın kuruma intikal etmemesinin tarım Bağ-Kur tescili için engel olamayacağına hükmetti. İstinaf mahkemesinin bu karara direnmesi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na gitti. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ezber bozan bir kararla istinafın direnme kararını bozdu. Kararda, kesintinin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını kontrol etme sorumluluğunun sigortalıya yüklenemeyeceği vurgulandı. Kesintiyi yapıp kuruma aktarmayan şirket yöneticilerinin sorumlu olduğu, denetim yetkisinin ise SGK’da bulunduğu ifade edildi. Kurumun kendi denetim görevini yapmayıp aradaki tüccarın hatasının cezasını çiftçiye kesemeyeceği belirtildi.
8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ KESİNTİSİ OLAN ÇİFTÇİLERE EYT YOLU AÇILDI
Bu kesin karar, paranın kuruma yatırılmadığı gerekçesiyle emeklilik hakkı reddedilen tarım emekçileri için önemli bir fırsat sundu. Çiftçinin ürün teslim ederken kesinti yaptırmakla üzerine düşen görevi tamamladığı tescil edildi. Bu doğrultuda, 8 Eylül 1999 ve öncesinde adlarına tarım ürün bedelinden prim kesintisi yapılmış olan vatandaşlar yargı yoluna başvurabilecek. Kesintiye ilişkin makbuz veya belgelerle sigorta başlangıçlarını öne çekerek yaş şartına takılmadan EYT kapsamında erken emeklilik hakkı kazanabilecekler.