İran silahlı kuvvetleri, Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden dört ticari gemiye uyarı ateşi açarak bölgedeki askeri tansiyonu bir kez daha yükseltti ve uluslararası deniz ticaretini tehdit etti. İran devlet haber ajansı Mehr, gemilerin boğazdan koordinasyonsuz geçmeye çalıştığını duyurdu. Olay, ABD ile İran arasındaki ateşkes görüşmelerinin kritik bir aşamaya geldiği bir dönemde yaşanıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA GERGİNLİK SÜRÜYOR
Mehr ajansının Telegram hesabından yaptığı açıklamada, söz konusu gemilerin boğazdan izinsiz geçiş yapmaya çalıştığı belirtildi. İran güçlerinin uyarı ateşiyle gemileri durdurduğu ifade edildi. Olayla ilgili başka detay henüz paylaşılmadı ancak bölgede ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin de varlığı biliniyor. Geçtiğimiz haftalarda ABD, Hürmüz Boğazı çevresinde İran’a ait bazı askeri hedefleri vurmuş, İran da bir ABD üssüne misilleme saldırısı düzenlemişti. Bu son olay, ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
ATEŞKES ANLAŞMASINDA SON GELİŞMELER
Bu arada Amerikan basını, ABD ve İran arasında 60 günlük bir ateşkes uzatma çerçevesi üzerinde anlaşmaya varıldığını duyurdu. Axios’un haberine göre anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve İran’ın 30 gün içinde su yolundaki tüm mayınları temizlemesini öngörüyor. İran ayrıca nükleer silah yapmama taahhüdünde bulunacak. Buna karşılık ABD, yaptırımların hafifletilmesini ve İran varlıklarının serbest bırakılmasını görüşmeye hazırlanıyor. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için ABD Başkanı Donald Trump’ın onayı gerekiyor. Trump’ın daha önce İran ile ilgili sert açıklamalar yaptığı biliniyor.
KÜRESEL EKONOMİ VE PETROL FİYATLARI
Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik, küresel enerji piyasalarını da etkilemeye devam ediyor. Birleşik Krallık’ta benzin fiyatları 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Uzmanlar, boğazın kapalı kalması durumunda petrol fiyatlarının daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Dünya petrol arzının önemli bir kısmı bu boğazdan geçiyor. İran’ın boğazı kontrol etmesi, küresel ekonomide ciddi bir darboğaz yaratmış durumda. ABD’nin bölgedeki askeri varlığı ve son saldırıları, ticari gemilerin güvenliğini sağlamayı amaçlıyor.
BÖLGESEL GÜVENLİK VE DİPLOMATİK ÇABALAR
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile telefonda görüşen Trump, Katar’ın arabuluculuk çabalarını övdü. Katar, ABD ve İran arasındaki farklılıkların giderilmesinde önemli bir rol oynuyor. Pakistan’ın da aracılık yaptığı görüşmelerde taraflar, de-escalation yani gerilimi düşürme konusunda ilerleme kaydetti. İran Dini Lideri Hamaney, Körfez ülkelerinin ABD üsleri için kalkan olmayacağını söyledi. Bu açıklama, bölgedeki müttefiklerin endişelerini artırdı. ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Trump’ın kötü bir anlaşma yapmayacağını vurguladı.
SON DAKİKA GELİŞMELERİ
İran’ın uyarı ateşi olayı, ateşkes görüşmelerini olumsuz etkileyebilir. ABD’li yetkililer, İran’ın ateşkesi ihlal ettiği gerekçesiyle sert tepki gösterdi. Kuveyt’in saldırıya uğradığı iddiası da gerilimi artıran bir başka faktör. Bölgedeki askeri hareketlilik sürerken, tüm gözler Trump’ın ateşkes anlaşmasına vereceği yanıtta. Bu arada İsrail, Lübnan’ın yüzde 14’ünün boşaltılmasını emretti. Orta Doğu’daki kriz, birçok cephede aynı anda derinleşiyor.