El Nino hava olayının temmuz ayında etkili olması beklenirken, bu durumun küresel gıda fiyatları üzerinde yeni bir enflasyonist baskı yaratacağı ve özellikle şeker, pirinç, kakao gibi ürünlerde sert dalgalanmalara yol açacağı öngörülüyor. Ortadoğu’daki savaşın enerji maliyetlerini artırmasıyla zaten bozulan enflasyon görünümüne bir de iklim kaynaklı gıda endişeleri eklendi. Uzmanlar, El Nino’nun etkilerinin bitkisel yağlara da sıçrayabileceği uyarısında bulunuyor.
KÜRESEL GIDA FİYATLARINDA EL NİNO ENDİŞESİ BÜYÜYOR
Uluslararası kurumlar petrol fiyatlarındaki yüksek seyir nedeniyle küresel enflasyon tahminlerini yukarı yönlü revize etmeye hazırlanırken, enerjideki krize bir de gıdadaki endişeler eklendi. Temmuz ayında yeniden yaşanması beklenen El Nino hava olayı, gıda piyasasında yeni endişe kaynağı oldu. Bu yılın ortalarından itibaren gerçekleşme ihtimali bulunan El Nino olayının, küresel sıcaklık ve yağış düzenlerini etkilemesi bekleniyor.
JPMORGAN’DAN ENFLASYON ŞOKU UYARISI GELDİ
JPMorgan’ın konuyla ilgili raporunda, El Nino’nun şiddeti arttıkça ekonomik etkisinin de arttığına dikkat çekildi. Bu hava olayının önemli ve bölgesel bir enflasyon şoku yaratabileceği vurgulanan raporda, en yüksek etkilerin bu yılın ikinci yarısında ortaya çıkabileceği belirtiliyor. Enflasyon baskılarının El Nino’nun ilk etkisinden 4 ila 8 ay sonra zirveye ulaştığı bilgisine yer verilen raporda, etkilerin yıl sonuna doğru ve 2027’ye kadar hissedileceği ifade edildi.
HİNDİSTAN’DAKİ KURAKLIK KÜRESEL ARZI TEHDİT EDİYOR
Konuyla ilgili bir diğer çalışmada El Nino’nun tarım ürünlerine yönelik etkileri değerlendirildi. Değerlendirmede, Hindistan’daki kuraklığın küresel şeker arzını ciddi şekilde azaltabileceği ve güçlü rüzgarların Batı Afrika kakaosuna zarar verebileceği belirtildi. Kuraklığın Tayland, Pakistan, Endonezya ve Filipinler’deki pirinç verimini de etkileyebileceği ifade edildi.
BEŞ KRİTİK ÜRÜN İÇİN RİSK KAPIDA
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, bu hava olayından özellikle pirinç, şeker, kakao, pamuk ve palm yağının etkilenmesinin beklendiğini söyledi. El Nino hava olayının dünyanın bazı bölgelerinde kuraklığa, bazı bölgelerinde ise aşırı yağış ve sel olaylarına neden olduğu bilgisini veren Ergezen, bu senenin güçlü bir El Nino yılı olabileceğine dikkat çekti. Ergezen, El Nino’nun temmuz ayında ortaya çıkma ihtimalinin yüzde 80’in üzerine çıktığını belirtti.
“BİTKİSEL YAĞA DA SIÇRAYABİLİR”
Zafer Ergezen, son 50 yıldır yaşanan her El Nino’da kakao üretiminin azaldığını gördüklerini söyledi. Kakao üretimine yönelik etkilerin bu sene değil ama 2027’de görülebileceğini belirten Ergezen, bu El Nino’nun öncekilere nazaran bir miktar daha güçlü olmasının beklendiğini ifade etti. El Nino’nun tarımsal üretim üzerindeki negatif etkileri sonucu pirinç fiyatlarında da dalgalanma yaşanabileceğini belirten Ergezen, etkinin soya ve ayçiçeği gibi diğer bitkisel yağlara da sıçrama riskinin bulunduğunu vurguladı.
MUSON DÖNEMİ BELİRLEYİCİ OLACAK
Zafer Ergezen, Hindistan’da muson gecikmesi ve sıcaklıklar nedeniyle pamukta böceklenmenin önemli olabileceğini ve bunun pamuk tarafında dalgalanmaya yol açabileceğini belirtti. En önemli göstergelerden birinin haziran ve eylül ayındaki muson döneminde gerçekleşeceğine işaret eden Ergezen, yağışların pamuk, şeker, pirinç ve palm yağı gibi ürünlere yönelik beklentileri göstereceğini söyledi. Normal bir muson olması durumunda risklerin azalacağını, zayıf bir muson döneminin ise El Nino etkisinin güçlü olacağına dair öncü sinyal olacağını ifade etti.
TÜRKİYE’DE MEYVE VE SEBZEYİ OLUMSUZ ETKİLEDİ
İklim değişikliğinin Türkiye’de kuraklık, zirai don ya da aşırı yağış şeklinde yaşanması tarımsal rekolteyi etkisi altına almaya devam ediyor. Bu yıl özellikle meyve ve sebze üretimini olumsuz etkileyen bu durum, çiftçinin artan maliyetleriyle birlikte gıda enflasyonunu da artırıcı etki yapıyor. TCMB Başkanı Fatih Karahan da gıda fiyatlarının hava koşullarına bağlı arz yönlü gelişmelerden önemli ölçüde etkilendiğine dikkat çekmişti.
TCMB BAŞKANINDAN SEBZE FİYATLARI VURGUSU
Fatih Karahan, kasım ayında mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklarla sert bir düşüş gösteren sebze fiyatlarının, ocak ayında olumsuza dönen hava koşulları sonucunda belirgin biçimde yükseldiğini belirtti. Bu gelişmenin şubat ayına sarkan etkileri olacağını söyleyen Karahan, ikinci çeyrekte arz koşullarındaki normalleşmeyle birlikte bu etkilerin belli ölçüde tersine dönmesinin beklendiğini ifade etti.
EL NİNO NEDİR?
Pasifik Okyanusu’ndaki deniz suyu sıcaklıklarının değişmesine neden olan bir iklim olayıdır. Ekvatoral bölgedeki sıcak suların doğuya kaymasına yol açan bu durum, dünya genelinde kuraklık, aşırı yağışlar ve sıcaklık rekorları gibi şiddetli hava olaylarını tetikliyor.