Adalet Bakanlığı’nın, federal mahkemenin susturucu ve kısa namlulu tüfek gibi silahlara ilişkin federal kayıt zorunluluğunu kaldıran kararına en azından şimdilik itiraz etmeme kararı alması, silah hakları savunucuları arasında kafa karışıklığına yol açtı. Teksas Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi’nin 5 Ağustos’ta verdiği karar, bazı katı silah hakları savunucuları tarafından 1934 tarihli Ulusal Ateşli Silahlar Yasası’nı (NFA) işlevsiz hale getirme hedefinde büyük bir zafer olarak kutlanıyor. Adalet Bakanlığı, Çarşamba gecesi sona eren süreye kadar karara karşı geçici durdurma talebinde bulunmazken, kurumun temyiz başvurusu yapabilmesi için hâlâ yedi haftalık süresi bulunuyor.
MAHKEME KARARININ KAPSAMI BELİRSİZ
Teksas mahkemesinin kararının tam olarak hangi kişileri kapsadığı şu an için belirsizliğini koruyor. Yargıç, kayıt zorunluluğunu kaldıran kararın yalnızca dava açan tarafları ve ülke genelinde üyeleri bulunan Gun Owners of America gibi kuruluşları kapsadığını belirtti. Yargıç, kararın “davacılar ve davacılarla yakın bağlantılı bazı kişi ve kuruluşlar” ile dava açılmasına yardımcı olan silah hakları grubuyla bağlantılı satıcıların “gelecekteki müşterileri” için geçerli olduğunu ifade etti. Bir silah hakları savunucusu, susturucuları kayıt yaptırmadan yasal olarak satın alıp alamayacakları konusunda netlik arayan bazı silah sahiplerinin devletten hukuki durumlarına ilişkin hiçbir bilgi bulamadığını belirterek “Bu tam bir karmaşa” dedi ve “Ne yapılıp ne yapılamayacağı konusunda tam bir kaos yaşanıyor” diye ekledi.
VERGİ GEREKÇESİ HUKUKİ TARTIŞMA YARATTI
Kafa karışıklığının bir kısmı, yargıcın kararına varış yönteminden kaynaklanıyor. Yargıç, Kongre’nin susturucular üzerindeki vergileri kaldırması nedeniyle, yasanın Kongre’nin vergi toplama yetkisine dayandığı için artık Anayasa’ya uygun olmadığına hükmetti. Ancak bu mantığa göre, gelecekte Demokrat bir Kongre vergiyi yeniden yürürlüğe koyarsa, kayıt gerekliliklerinin yeniden yasal zemine oturması söz konusu olabilecek. Alkol, Tütün, Ateşli Silahlar ve Patlayıcılar Bürosu (ATF) sözcüsü, ajansın ilgili NFA formlarını işlemeye devam edeceğini ancak bireylere hukuki tavsiye veya mahkeme kararlarının yorumunu sunamayacağını açıkladı. Bu açıklama da kararın yol açtığı belirsizliği gözler önüne serdi.
YÖNETİM ARASINDA GÖRÜŞ AYRILIĞI YAŞANDI
Yaklaşan ara seçimlerin siyasi boyutu da bu konunun üzerinde önemli bir baskı oluşturuyor. Beyaz Saray yetkilileri, Cumhuriyetçiler için olumsuz seyreden anket sonuçları öncesinde başkanın silah hakları yanlısı tabanını korumaya çalışıyor. Görüşmelere yakın bir kaynağa göre, Adalet Bakanlığı, ATF ve Beyaz Saray’dan üst düzey yetkililer bu hafta sona erecek süre konusunda ne yapılması gerektiğini tartıştı; bazı yetkililer NFA’nın işlevsiz hale getirilmesini isteyen silah hakları gruplarıyla aynı görüşü paylaştı. İki kaynağın aktardığına göre, yönetim sonunda Çarşamba gecesi dolan süreye kadar kararın durdurulması için talepte bulunmama kararı aldı. Trump yönetimi yetkilileri, karara karşı temyiz başvurusu yapılıp yapılmayacağı konusundaki nihai kararı hâlâ değerlendiriyor.
SİLAH HAKLARI GRUBUNDAN GECE YARISI ETKİNLİĞİ
Davanın arkasındaki silah hakları grubu Gun Owners of America, sürenin dolduğu gece yarısında Teksas’ta kayıt yaptırmadan susturucu satın alan üyeleriyle bir etkinlik düzenledi. Grup bu etkinliği, 92 yıllık yasanın kayıt sisteminin çöküşü olarak nitelendirdi. Dava, Kongre’nin NFA kayıt gereklilikleriyle bağlantılı vergiyi kaldırmasının hemen ardından 2025 yılında açılmıştı. Verginin kaldırılması çalışmalarına öncülük eden Cumhuriyetçi Temsilci Andrew Clyde, Başsavcı Todd Blanche’a kararın temyiz edilmemesi yönünde baskı yapan milletvekilleri arasında yer alıyor. Clyde, “Bir temyiz, yasalara uyan silah sahipleri ve işletmeleri için düzenleyici belirsizliği uzatır ve bu Kongre ile federal bölge mahkemesinin savunulamaz olduğunu söylediği bir pozisyonu savunmak için DOJ kaynaklarını tüketir. Bakanlıktan temyize gitmemesini, yeniden görüşme talep etmemesini veya bu kararı sınırlandırmaya ya da daraltmaya çalışmamasını istiyoruz” ifadelerini kullandı.
GÜVENLİK SAVUNUCULARI KARARA TEPKİ GÖSTERDİ
Silah güvenliği savunucuları, Adalet Bakanlığı’nın yasayı savunmama kararına sert tepki gösterdi. GIFFORDS Hukuk Merkezi Başkan Yardımcısı ve Baş Hukuk Müşaviri Adam Skaggs, kararın ardından yaptığı açıklamada “Bugünkü karar, kamu güvenliği için tehlikeli bir geri adımdır. Kongre yaklaşık 100 yıldır bir kişinin susturucu, kısa namlulu tüfek veya kısa namlulu av tüfeği satın almadan önce geçmiş kontrolü yapılmasını zorunlu kılıyordu” dedi. Skaggs, “Bu sağduyulu önlemler, bu tehlikeli cihazların yanlış ellere geçmesini engelliyor. Susturucular, kolluk kuvvetlerinin aktif silahlı saldırganları tespit etmesini ve konumlandırmasını zorlaştırıyor. Kısa namlulu tüfek ve av tüfekleri ise kolayca gizlenebiliyor ve son derece tehlikeli” diye ekledi.