ABD ile Çin arasında nadir toprak elementleri konusundaki ticaret gerginliği derinleşiyor. Washington, Pekin’i “güç kapma” girişiminde bulunmakla suçlarken; Çin, ABD’yi “çifte standart” uygulamakla eleştiriyor. Artan gerilim sebebiyle Çin’in ABD’ye ihracatında eylülde yüzde 27’lik bir düşüş kaydedildi. ABD Ticaret Temsilcisi Jamison Greer, Çin’in ihracat kontrollerini genişletme kararı sonrası Washington’un Pekin ile görüşme talebinde bulunduğunu ancak Çin’in bu isteği ertelediğini belirtip, “Bilgilendirilmedik. Kamuya açık kaynaklardan öğrenir öğrenmez Çinlilerle telefon görüşmesi yapmak için ulaştık ama ertelediler” şeklinde konuştu. Bu durumu Pekin’in “güç kapma girişimi” olarak değerlendiren Greer’in açıklamaları dikkat çekti.
ÇİN’DEN YANIT GEÇİKMEDİ
Çin cephesinden gelen yanıt ise gecikmedi. Devlet televizyonu CCTV üzerinden yapılan açıklamada, Çin Ticaret Bakanlığı bu ihracat kısıtlamalarının askeri endişeler sebebiyle alındığını ifade etti. Bakanlık, ABD ürünlerine yeni vergi uygulanmayacağını ancak güvenlik kaygıları nedeniyle bu önlemleri sürdüreceklerini duyurdu. Ayrıca, Çin, ABD’nin kendi şirketlerini kara listeye almasını ve Çin bağlantılı gemilere ek liman ücretleri getirmesini “çifte standart” olarak eleştirdi.
GERİLİM RAKAMLARA YANSIYOR
Ticaret alanında yaşanan bu gerilim, rakamlara da yansıyor. Çin’in ABD’ye yaptığı ihracat Eylül 2025’te yıllık bazda yüzde 27 oranında azalırken, ağustosta görülen yüzde 33,1’lik düşüşe göre daralma biraz yavaşladı. Eylül ayında ABD’ye yapılan ihracat 34,3 milyar dolar, ithalat ise 11,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. Buna karşılık, Çin, ABD pazarındaki kaybını Asya-Pasifik ülkelerine ve Avrupa Birliği ülkelerine artan ihracat ile telafi etmeye çalışıyor. Japonya’ya yapılan ihracat 13,5 milyar dolar, Güney Kore’ye 12,3 milyar dolar, Tayvan’a 7,1 milyar dolar, Avrupa Birliği’ne ise 48 milyar dolar olarak kaydedildi. ASEAN ülkelerine yapılan ihracatta ise yüzde 15,6’lık bir artış dikkat çekiyor.
TRUMP’IN TEHDİDİ TEPKİ ÇEKİYOR
ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ithalatına uygulayabileceği yüzde 100 gümrük vergisi tehdidi, dünya genelinde piyasaları tedirgin ediyor. Goldman Sachs Araştırma Ekibi, bu tehdidin APEC toplantısı öncesinde müzakere gücünü artırma amacı taşıdığını belirtiyor. Rapor, mevcut tarife duraklatmasının 10 Kasım sonrasına kadar uzatılmasının beklendiğini ve iki tarafın sınırlı tavizler vermesinin olası olduğunu öngörüyor. Ayrıca Jefferies analistleri, Pekin’in nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlamasını Washington’a karşı bir pazarlık aracı olarak gördüğünü savunuyor.
ÇİN’İN BÜYÜMESİ DİRENÇ GÖSTERİYOR
Citi Research, Trump’ın muhtemel yüzde 100’lük tarife kararının Çin’in ekonomik büyümesine sınırlı bir etkisi olacağını tahmin ediyor. Citi ekonomistleri, ihracattaki düşüşün uzun bir süredir devam ettiğini ve yeni vergilerin etkisinin “yönetilebilir” seviyede kalacağını belirtiyor. ANZ Research Başekonomisti Raymond Yeung ise ABD-Çin ekonomik ayrışmasının artık “yeni normal” haline dönüştüğünü ifade ediyor. Yeung’e göre, 2018’de Çin’in ABD’ye yaptığı ihracatın payı yüzde 19 iken, bu oran 2025 Ağustos itibarıyla yüzde 12’ye kadar gerilemiş durumda. Yeung, “Bu misilleme döngüsü kısa vadede bitmeyecek. Her iki taraf da kendi iç dinamiklerini koruma refleksiyle hareket ediyor” değerlendirmesinde bulundu.