ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü yaptığı açıklamada, Amerika Birleşik Devletleri’nin Danimarka ve Grönland ile bir anlaşma sağladığını ve bu anlaşmanın ABD’ye Grönland’ın güvenliği üzerinde “kalıcı kontrol” verdiğini belirtti. Trump, bu anlaşmanın hiçbir maliyet içermediğini vurgulayarak, “ABD, Grönland’daki tüm güvenlik ihtiyaçları üzerinde kalıcı kontrol sağladı” dedi. Ayrıca, ABD’nin gelecekte Grönland’da kendi askeri varlığını inşa edeceğini ve Grönland halkıyla işbirliği yaparak adanın gelişimi ve inşası için çalışacağını ifade etti.
ANLAŞMANIN DETAYLARI
Grönland, Danimarka ve ABD, önümüzdeki hafta BM Genel Kurulu’nda “Kuzey Buz Denizi ve Kuzey Atlantik Bölgesi’nde güvenliğin güçlendirilmesi” üzerine bir anlaşma imzalayacak. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, bu anlaşmanın NATO ve Avrupa için de büyük bir önem taşıyacağını belirtti. Başbakan, ayrıca anlaşmanın Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını da sözlerine ekledi.
GRÖNLAND’IN ROLÜ
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, söz konusu anlaşmanın Grönland’ın çıkarlarını tanıdığını ve uluslararası işbirliğindeki yerini vurguladığını ifade etti. Anlaşmanın parlamenter prosedürlerden geçmesi gerektiği belirtildi. ABD’li bir yetkili, anlaşmanın ABD’ye Grönland’da kalıcı erişim, üs kurma ve hava sahası kullanım hakları tanıdığını söyledi.
REKABET VE GÜVENLİK
Anlaşma, Çin ve Rusya gibi NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da üs kurmasını veya asker göndermesini engelliyor. Bu durum, Rusya’nın son yıllarda Kuzey Buz Denizi’ndeki askeri varlığını artırması ve Çin’in oradaki etkisini derinleştirmesiyle daha da önem kazanıyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu anlaşmanın Grönland’daki ulusal güvenlik endişelerini kalıcı ve tamamen çözümlediğini açıkladı.
TARİHSEL BAĞLANTILAR
Trump, daha önce Grönland’ın ABD için ulusal güvenlik açısından önemini vurgulamıştı. Ancak bu konu son aylarda kamuoyundan uzaklaştı. Grönland’ın egemenliği ile ilgili tartışmalar, Danimarkalı ve Grönlandlı yetkililerle yapılan görüşmeler sonucunda yüksek düzeyde bir çalışma grubunun kurulmasına yol açtı. Trump, 1951 yılındaki mevcut bir anlaşmaya benzer şekilde, Grönland ile ilgili bir “gelecek anlaşmasının çerçevesini” sağlamış olduğunu belirtti.
GELECEK HAKKINDA
Yeni anlaşma, NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da üs kurmasını veya askeri varlık bulundurmasını yasaklıyor. Yetkililer, önceki durum altında herhangi bir ülkenin Grönland’da askeri üs kurabileceğini veya asker gönderebileceğini ifade etti. Ancak yeni anlaşma, bu tür durumları engelleyerek uluslararası güvenliği sağlamayı amaçlıyor.