İran ve ABD arasında bir aydır süren çatışma duraklaması, bu hafta yeniden başlayan ateş alışverişiyle sona erdi ve bölgeyi tehlikeli bir askeri çıkmaza sürükledi. ABD ordusu, Salı günü İran’a yönelik yeni bir saldırı gerçekleştirdi, bunun üzerine Tahran, Başkan Donald Trump’ın “şiddetli bir şekilde karşılık verileceği” uyarısını hiçe sayarak Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt’e saldırılar düzenledi. Saldırılar, bir ay önceki daha şiddetli eylemlerden farklı olarak sınırlı kalırken, uzmanlar her iki tarafın da tam ölçekli çatışmaya dönme isteksizliğini gündeme getiriyor.
ASKERİ DURUM
Şu anki durum tehlikeli bir seyir izliyor ve yanlış hesaplamalar, her iki tarafı da tam kapsamlı bir çatışmaya geri döndürebilir. Uluslararası Kriz Grubu’nun (ICG) kıdemli İran analisti Hamidreza Azizi, her iki tarafın da büyük çaplı savaşa geri dönmek istemediğini belirtti. Azizi, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği bozması ve ABD’nin ülkeye yönelik ekonomik baskısının her iki taraf için de giderek sürdürülemez hale geldiğini ifade etti.
İKİ ÜLKE ARASINDAKİ TANSİYON
Trump, İran ile müzakerelere girmek istemediğini, “onlar için değersiz bir anlaşmayı imzalamalarının kendisi için bir önemi yok” dedi. Ancak bu söylemlerin ötesinde, Amerikalılar savaşın maliyetini hissetmeye başladı. Temmuz ayı itibarıyla Washington’un yaklaşık 40 milyar dolara mal olan bu çatışmaya karşı kamuoyunda geniş bir hoşnutsuzluk var. İran’da ise savaşın etkileri çok daha yıkıcı. ABD, zayıflayan İran ekonomisini sıkıştırmaya devam ederken, vatandaşlar temel gıda ve ilaç gibi ürünlere erişimde zorluk yaşıyor.
ENERJİ PİYASALARI
ABD, Hürmüz Boğazı’nda 18 milyon varil petrol taşıyan 40 ticari gemiye eskortluk yaparak savaş döneminin en yüksek seviyesine ulaştı. Ancak bu, genel durumu düzeltmeye yetmedi. Küresel petrol fiyatları hafif bir düşüş gösterse de, hala yüksek seyrediyor. ABD’de benzin fiyatları, geçen yıl 3.19 dolarken, bu yıl 4.14 dolara yükseldi.
ABD'NİN ASKERİ KAYNAKLARI
ABD, askeri envanterini hızla tüketiyor. Geçtiğimiz ay, ABD ordusunun önemli bir füze savunma sisteminin neredeyse %80’ini harcadığı bildirildi. Trump, ABD’nin “devasa miktarlarda” mühimmat bulundurduğunu iddia etse de, bazı mühimmatların “dar” tedarik koşullarında olduğunu kabul etti.
İÇSEL TEPKİLER VE SEÇMEN GÖRÜŞLERİ
Trump’ın onay oranı son aylarda düşüşe geçti. Massachusetts Üniversitesi tarafından yapılan bir ankete göre, Amerikalıların üçte ikisi, Trump’ın savaşla ilgili tutumunu onaylamıyor. Washington Post’un haberine göre, bazı ABD askeri liderleri, İran’a karşı geniş çaplı operasyonları sürdürmenin sürdürülemez olduğunu ve ABD’nin başka tehditlerle başa çıkma yeteneğini zayıflatabileceğini belirtti.
İRAN'DA EKONOMİK ZORLUKLAR
İran’da, enflasyon oranları “endişe verici seviyelere” ulaştı. Çalışan sınıf aileleri, temel gıda maddelerini bile karşılayamaz hale geldi. İran İşçi Haber Ajansı’na göre, yıllık enflasyon Temmuz ayı itibarıyla %66 olarak ölçüldü. İran, ABD gibi silah stoklarını hızla tüketiyor ve ekonomik baskıyı artırarak Tahran yönetimi, tam bir teslimiyetin kendi sonunu getirebileceğinin farkında.
İRAN'IN CEVABI VE GELECEK PLANLARI
İran, Tahran’ın ABD saldırılarına karşı yanıt verme stratejisini seçtiği görülüyor. Hamidreza Azizi, İran’ın mevcut durumu kabul etme lüksünün olmadığını ve bu durumun çatışmayı sona erdirmek için bir fırsat sunmadığını belirtti. İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, ABD’nin Haziran ayında imzalanan anlaşmaya geri dönmesi durumunda müzakere masasına oturmaya hazır olduklarını belirtti. Ancak Trump, mevcut durumdan memnun olduğunu ifade ediyor ve İran’ı müzakere masasına zorlamak istemediğini kaydediyor.