ABD Başkanı Donald Trump, petrol şirketlerinin ‘Çok fazla para kazanıyorlar’ dediği kârlarına tepki gösterdi ve bu durumdan duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan Trump, ‘Büyük bir serbest girişimci olduğum için bunu söyleyen son kişi ben olmalıyım’ ifadelerini kullandı. Enerji fiyatlarındaki düşüş, ara seçimlere üç ay kala Trump için kritik önem taşıyor; anketler Kongre’de Demokratların büyük kazanımlar elde edebileceğini gösteriyor.
Trump’ın İran’la yürüttüğü savaş, küresel petrol fiyatlarını yukarı çekerek Amerikalı tüketicilerin maliyetlerini artırdı. Ancak yüksek fiyatlar petrol ihracatçıları için büyük bir kazanç kapısına dönüştü. Bu tablo, Kasım ayındaki seçimlere kilitlenen Trump için siyasi açıdan oldukça zorlayıcı bir manzara oluşturuyor. Trump’ın gazetecilere yönelik ‘Bundan hoşlanmıyorum’ çıkışı, petrol devlerine karşı tavrının net bir göstergesi oldu.
REKOR KÂRLAR PEŞ PEŞE GELDİ
Suudi Arabistan merkezli dünyanın en büyük petrol şirketi Aramco, ikinci çeyrekte geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 33 artışla 33,4 milyar dolar kâr elde ettiğini açıkladı. Şirketin geçen yılki kârı 25,2 milyar dolar seviyesindeydi. Amerikalılar ise savaşın başlamasından bu yana ortalama benzin fiyatının yüzde 37 artmasıyla yaşam maliyeti kriziyle boğuşmaya devam ediyor.
Aramco, ABD-İran çatışmasının Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğini ciddi şekilde azalttığı bir dönemde rekor kâr açıklayan petrol devlerine katıldı. Amerikan petrol şirketi ExxonMobil, ikinci çeyrek kârının geçen yılın aynı dönemine göre iki katından fazla artarak 14,5 milyar dolara ulaştığını duyurdu. Rakip şirket Chevron ise geçen yılın aynı dönemine göre dört katın üzerinde artışla 12,1 milyar dolar kâr bildirdi. İngiliz enerji şirketi Shell de geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada çeyreklik yaklaşık 10 milyar dolar kâr elde ettiğini ve bunun şirket tarihindeki en yüksek ikinci çeyreklik kâr olduğunu duyurdu.
PETROL FİYATLARINDA DALGALANMA SÜRÜYOR
Patlayan kârlar aslında bilindik bir tablonun parçası: Küresel arz kısıtlandığında, korku ve fiziksel kıtlık enerji fiyatlarını hızla yükseltiyor ve politikacılar tepki gösteriyor. 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgalinin ardından, dönemin ABD Başkanı Joe Biden, küresel petrol ve doğalgaz fiyatları tavan yaptığında enerji üreticilerini ‘savaş kârı’ elde etmekle suçlamış ve kârları üzerinden ‘beklenmedik kazanç vergisi’ alınması fikrini gündeme getirmişti.
Küresel gösterge olan Brent petrolün varil fiyatı, ABD ve İsrail’in İran’la savaşı başlamadan önce 70 doların hemen altında seyrediyordu. Savaş sonrasında üç haneli rakamlara yükselen fiyat, barış görüşmelerindeki ilerleme veya sorun işaretlerine göre keskin düşüşler yaşadı ve hızla yön değiştirdi. Salı günü itibarıyla Brent petrol varil başına 80 dolar civarında işlem görerek çatışma öncesine göre yüzde 14 artış kaydetti.
KIZILDENİZ'DE YENİ TEHDİT
Rystad Energy’nin upstream araştırma başkan yardımcısı Rahul Choudhary, Aramco’nun son kârının aynı zamanda şirketin dizel gibi yüksek değerli ürünlerin ihracatını artırma kararından da destek aldığını belirtti. Choudhary, ‘Yüksek gelir sonsuza kadar süremez’ diyerek Aramco’nun sonuçlarının stoklardan satılan petrolden kaynaklandığını ve bu stokların artık azaldığını ifade etti. Fiyatlar, ABD ile İran’ın Haziran ayında vardığı ve daha sonra bozulan ateşkes anlaşmasının ardından da gerilemişti.
Suudi Arabistan, ham petrol ihracatının bir kısmını batıya yönlendirip Kızıldeniz’de tankerlere yükleyerek bu soruna bir çözüm bulmuş olsa da bu rota yeni bir kırılganlık alanı haline geldi. İran destekli Husi militanlar geçtiğimiz ay Kızıldeniz’in girişindeki Bab el-Mendeb Boğazı’ndan geçen Suudi gemilerine abluka ilan etmiş ve gemilere yönelik saldırıların sorumluluğunu üstlenmişti. Choudhary’ye göre bu gelişmeler sonucunda Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz üzerinden ham petrol ihracatı en az yarı yarıya azaldı. Petrol fiyatları yüksek kaldığı sürece petrol şirketleri büyük meblağlar kazanmaya devam edecek. Bu durum, Trump’ın ‘perakende fiyatını düşürün’ çağrılarına kulak asmadıkları sürece geçerliliğini koruyor.