ABD istihbaratına göre İran, Hürmüz Boğazı’nı istediği anda kapatabilecek kapasiteye kavuştu ve bu yetenek ülkeye küresel ekonomiyi tehdit edebilecek yeni bir silah kazandırdı. Konuya yakın üç kaynağın aktardığına göre, Tahran yönetimi mevcut çatışma sırasında boğazı kapatabileceğini kanıtladı ve istihbarat değerlendirmeleri bunun tekrar yaşanabileceğini gösteriyor. Değerlendirmelere aşina bir kaynak, “Artık İran’a boğaz üzerinde fiili kontrolü teslim ettik. Bu, nükleer silahtan daha güçlü bir silah” ifadelerini kullandı.
İRAN'IN YENİ ASKERİ KABİLİYETİ VE STRATEJİK HAMLELERİ
İran aynı zamanda, savaş sırasında büyük etki yaratarak kullandığı Körfez ülkelerinin enerji altyapısına yönelik hedefli saldırıları asimetrik bir güç olarak kullanmayı öğrendi. Değerlendirmelere aşina ikinci bir kaynak, bunun İran’ın gelecekte kullanabileceği bir araç daha olduğunu belirtti. ABD, boğazın tamamen açılması için İran’la yoğun müzakereler yürütmek zorunda kaldı ve bu da Tahran’ın elini güçlendirdi.
ÇERÇEVE ANLAŞMASININ KOŞULLARI VE BELİRSİZLİKLER
Üst düzey bir ABD’li yetkili, İran’ın boğazı açık tutması ve kabul ettiği diğer şartlara uyması halinde anlaşmadan faydalanabileceğini söyledi. Yetkili, ABD’nin ablukayı İran’ın boğazdaki trafiği normale döndürmesiyle orantılı olarak kaldıracağını ifade etti. Çerçeve anlaşmasına aşina başka bir kaynak, İran’ın boğazda enerji akışını engellemeye çalıştığını ancak bunun Çin ve Körfez ülkelerini rahatsız ettiğini belirterek, “İran bunu yaptığında bir bedel ödüyor” dedi.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA TRAFİĞİN DURMASININ NEDENLERİ
Gemicilik sektörü yetkilileri ve uzmanlara göre anlaşmadaki belirsizlikler ve diğer riskler nedeniyle, kritik geçiş noktasındaki trafiğin haftalar veya aylar boyunca çok düşük seviyede kalması bekleniyor. İran’ın boğazı yeniden silah haline getirebileceğine inanmasının ana nedenlerinden biri, füze, drone, rampa ve yüzlerce küçük sürat teknesinden oluşan önemli miktardaki silah stoğunu hâlâ elinde tutması. İran ayrıca askeri sanayi üssünü ABD’nin beklediğinden daha hızlı yeniden inşa ediyor.
İRAN'IN EKONOMİK NÜKLEER OPSİYONU: BABÜLMENDEP TEHDİDİ
Kaynaklara göre İran, ABD’yle müzakerelerin çökmesi halinde yedek bir plan olarak Yemen’deki vekil gücü Husiler aracılığıyla Babülmendep Boğazı’nı kapatmayı planlıyor. Bu boğaz, Kızıldeniz’i Hint Okyanusu’na bağlayan ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı aylarca kapalı tutması sırasında nakliye için hayati önem taşıyan bir diğer küresel ticaret noktası. Kaynaklar, Husilerin henüz büyük çaplı saldırılara başlamadığını ancak İsrail bayraklı gemileri hedef alabileceklerini belirtiyor.
ABD'NİN STRATEJİK YANILGISI VE SONUÇLARI
Trump yönetiminin İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma istekliliğini hafife almasının bir nedeni, yetkililerin bunun ABD’den çok İran’a zarar vereceğine inanmasıydı. Trump yönetimi, Çin’in nüfuzunu kullanarak İran’ı engelleyeceğine güveniyordu ancak çatışmanın başlamasından birkaç gün sonra bu hesapların yanlış olduğu anlaşıldı. Savaşın askeri planlamasında yer alan bir kaynak, “Boğazın kontrolünü kaybetmek bu dönemin en büyük hatası olacak” dedi.
ANLAŞMANIN GELECEĞİ VE İRAN'IN ELİNDEKİ KOZ
Cuma günü Cenevre’de imzalanması beklenen çerçeve anlaşmasına rağmen, İran’ın boğazı kapatma kabiliyetini kanıtlamasıyla önemli bir koz elde ettiği açık. Kaynaklar, İran’ın şu anda eylemlerini kalibre ettiğini ve müzakerelerin başarısız olması halinde Husileri Babülmendep’i kapatmak için kullanabileceğini belirtiyor. Her iki boğazın aynı anda kapatılmasının küresel ekonomiyi tamamen çökerteceği ifade ediliyor.