ABD’li Senatör Lindsey Graham’ın, Kiev’den dönüşünün hemen ardından hayatını kaybetmesiyle Ukrayna, Washington’daki en güçlü savunucularından birini yitirdi. Ukrayna Başbakanı Yulia Svyrydenko, Graham’ın tam kapsamlı işgal boyunca Ukrayna’nın yanında yer aldığını ve demokratik değerleri savunduğunu belirtti. Güney Carolina’dan Cumhuriyetçi senatör, 2022’deki işgalden bu yana Ukrayna’ya 10 kez gitti ve Rusya’ya yönelik sert yaptırım yasalarına ortak imza attı.
GRAHAM’IN UKRAYNA DESTEĞİNİN TEMELİ
Graham’ın Ukrayna’ya verdiği destek, ulusal güvenlik konusundaki uzun deneyimine ve ABD’nin küresel ölçekte geniş bir rol üstlenmesi gerektiğine olan inancına dayanıyordu. Sık sık birlikte seyahat ettiği eski senatör John McCain gibi o da transatlantik ittifakın güçlü bir destekçisiydi. Berlin Duvarı yıkılmadan önce dört yıl boyunca Almanya’da ABD ordusunda görev yapan Graham, 2011’de yaptığı bir açıklamada “Ben Ronald Reagan Cumhuriyetçisiyim. Dünyanın dağılmasını izlemektense dünya olaylarını şekillendirmeyi tercih ederim. Bu, dahil olmanız gerektiği anlamına gelir” demişti.
RUSYA’YA KARŞI SERT TAVRI
Rusya’nın 2014’te Kırım’ı yasa dışı ilhak etmesinin ardından Graham, o dönem hemen her şeyden yoksun olan Ukrayna ordusuna savunma silahları gönderilmesini ilk savunan isimlerden oldu. Tam kapsamlı işgalin başlamasından birkaç gün sonra Putin’in yakın çevresinden birinin onu öldürmesini önererek Moskova’nın tepkisini çekti. Rusya’da bir Brütüs var mı diye soran Graham, “Ülkenize ve dünyaya büyük bir hizmet etmiş olurdunuz” ifadelerini kullandı. Putin’i “zorba ve kabadayı” olarak niteleyen senatör, “Birisi durdurana kadar elinden geleni yapacak” dedi. Ayrıca ABD’nin Rusya’nın Ukrayna’nın herhangi bir bölgesi üzerindeki egemenlik iddiasını tanımasını engelleyecek yasaları destekledi ve Ukrayna topraklarında Ukrayna birliklerini eğitecek ABD askerleri önerisini (hayata geçmeyen bir teklif) onayladı. Ukrayna ile Dayanışma Yasası’na da ortak imza atan Graham, “Onların savaşı bizim savaşımız, hem onların hem de bizim özgürlüğümüz tehlikede” demiş ancak bu yasa hiçbir zaman yürürlüğe girmemişti.
NATO VE TRUMP DENGESİ
Graham, Trump’ın Cumhuriyetçi Parti üzerindeki etkisinin farkındaydı. Geçen yıl savaşı sona erdirmek için “gerçekçi” olmak gerektiğini söyleyerek Rusya’nın ele geçirdiği toprakların bir kısmını elinde tutmasına izin verilmesi gerektiğini dile getirdi. Aynı zamanda Trump’ın NATO müttefiklerine daha fazla harcama yapmaları yönündeki baskısını destekledi. “Trump haklı, daha fazla ödemeliler. Bunu başka kimse yapamazdı” diyen Graham, temelde NATO’yu ABD’nin güvenliğinin bir direği olarak görüyordu. İttifakın savunma duruşunun saldırganları “savaş başlatmadan önce iki kez düşündürdüğünü” vurguladı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Graham’ın “NATO İttifakına güçlü bir şekilde inanan, Amerika’nın güçlü bir savunucusu olduğunu” söyledi.
TRUMP YÖNETİMİ İLE ZORLU İLİŞKİ
Son 18 ayda Graham, Trump yönetiminin Ukrayna’ya yaklaşımındaki değişkenlikleri ustalıkla yönetti. Geçen yıl Şubat ayında Trump’la Zelenskiy arasında Beyaz Saray’da yaşanan felaket toplantının ardından Ukrayna liderinin istifa etmesi gerektiğini bile ima etti. “Zelenskiy ile bir daha iş yapıp yapamayacağımızı bilmiyorum” diyen Graham, kısa süre sonra Ukrayna adına lobi çalışmalarına geri döndü. Trump’a Ukrayna’ya Tomahawk füzeleri sağlanması çağrısı yaptı ve Rus petrolü ithal eden her ülkeyi hedef alan ağır bir yaptırım paketi tasarladı.
SON KYİV ZİYARETİ VE VEFATI
Senatör, ölümünden birkaç gün önce yeniden Kiev’deydi. Zelenskiy tarafından sıcak bir şekilde karşılanan Graham, bir Ukrayna insansız hava aracı fabrikasını gezdi ve Ukrayna’ya desteğini yineledi. Ayrılmadan saatler önce iki partili bir senatör grubunun Beyaz Saray ile Rusya’ya yeni bir yaptırım paketi uygulanması konusunda anlaşmaya vardığını duyurdu. “Bu savaşı bitirmenin formülüne sahibiz. Ukrayna’nın daha ölümcül olmasına yardım edin. Rusya’yı destekleyenlere bunu yapmaya devam ederlerse bir bedel ödeyeceklerini bildirin” dedi.