Trump yönetimi, Çin ile karşılıklı nükleer site ziyaretlerini başlatmayı tartışıyor. Önümüzdeki aylarda yapılacak yüz yüze görüşmelerde bu olasılığı sürdürmeyi planlıyor. Görüşmeler, ABD’nin Çin’in hızla büyüyen nükleer silah programı konusundaki endişeleri artarken ve ABD ile Rusya arasındaki son kalan silah kontrol anlaşması geçen yıl sona erdikten sonra gerçekleşiyor.
NÜKLEER ZİYARETLERİN TEMELLERİ
Karşılıklı ziyaret fikri, bu yıl ABD’li yetkililerle yapılan toplantılarda Çin tarafından gündeme getirildi. Bu durum, Çin’in güven inşa edici önlemler alma konusunda bir istek gösterebileceği anlamına geliyor. ABD’nin Enerji Bakanlığı’ndaki ulusal laboratuvarlar ile Çin’in eşdeğer tesislerine yapılacak ziyaretler üzerinde de durulduğu belirtildi. ABD, nükleer test sahalarına ziyaretleri tartışmaya açık olduğunu ifade etti.
ÇİN İLE GÖRÜŞMELERİN SEYRİ
Bu yıl, nükleer konulardaki görüşmelerin büyük ölçüde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olan P5 toplantılarının kenarlarında gerçekleştiği öğrenildi. Nükleer site ziyaretlerinin kabul edilmesi, ABD’nin Çin ile stratejik istikrar konularında etkileşim çabalarını ilerletebilir. Ancak Çin, nükleer silah büyümesini sınırlayacak tartışmalar yapmayı reddettiğini vurguluyor.
ABD-ÇİN NÜKLEER GÜÇLERİ
ABD’nin yaklaşık 5,000 nükleer başlığı bulunurken, Çin’in yaklaşık 600 başlığı var. Ancak Çin, nükleer silah altyapısını genişletiyor ve önümüzdeki on yıl içinde yüzlerce yeni başlık üretmesi bekleniyor. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, soruları Beyaz Saray’a yönlendirdi, ancak yorum yapılmadı.
NÜKLEER KONTROLÜN ÖNEMİ
Paul Dean, ABD’nin nükleer müzakerelere yaklaşırken dikkatli olması gerektiğini belirtti. Dean, karşılıklı ziyaretlerin “son derece değerli bir güven inşa aracı” olabileceğini ve iki ülke arasında nükleer riskin azaltılmasına yönelik diplomatik bir temel oluşturabileceğini ifade etti. Geçmişte, nükleer tesislerde yapılan ziyaretler, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı tarafından ülkelerin barışçıl amaçlar için tesisleri kullanma taahhütlerine uyup uymadığını doğrulamak için kritik bir doğrulama aracı olarak kullanılmıştır.
ÇİN'İN GÖRÜŞMELERE YAKLAŞIMI
Başkan Trump, geçen ay Çin lideri Xi Jinping ile yaptığı toplantıda ABD, Rusya ve Çin arasında üçlü silah kontrol müzakerelerine destek verdi. Ancak, görüşmeler sırasında site ziyaretleri olasılığı ele alınmadı. Xi, nükleer silah stoklarının büyüklüğü nedeniyle üçlü bir anlaşma konusunda kapıyı kapattı.
GELECEK GÖRÜŞMELERİN POTANSİYELİ
Trump ve Xi’nin bir araya geleceği sonraki toplantılara kadar nükleer site ziyaretleri konusunda daha fazla alt düzey görüşmenin yapılması bekleniyor. Uzmanlar, bu görüşmelerin somut bir anlaşmaya yönlendireceğinden emin değiller, ancak nükleer risklerin azaltılmasına dair bir umut ışığı görüyorlar. Dean, “Kriz beklemeden nükleer riskleri azaltmaya başlamalıyız” dedi.