ABD ile İran arasında 107 gün süren savaşın sona erdirilmesi için mutabakat sağlandı. Cuma günü İsviçre’de temsili imza töreni düzenlenecek. Ardından ileri müzakerelerin ilk toplantısı yapılacak. ABD Başkanı Donald Trump, mutabakat zaptının elektronik ortamda imzalandığını Fransa’da duyurdu. Trump, G7 Zirvesi öncesi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüştü. Görüşmede İran’ın nükleer silah sahibi olmayacağını yineledi.
İMZA İÇİN VANCE CENEVRE’YE GİDİYOR
Trump, Tahran yönetiminin bu şartı kabul ettiğini belirtti. ABD’nin İran ile iyi ilişkiler kurmak istediğini söyledi. Aksi takdirde her şeyin başa döneceğini ifade etti. Trump, cuma günü Başkan Yardımcısı James David Vance’in Cenevre’ye gideceğini açıkladı. Kendisinin de katılabileceğini söyledi. Trump, “Metin imzadan sonra yayınlanacak” dedi. Yaptırımların kalkmasının Tahran’ın tavrına bağlı olduğunu kaydetti.
GALİBAF’IN İMZASIYLA MUTABAKAT İMZALANDI
Üst düzey bir ABD’li yetkili, mutabakat zaptını İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın imzaladığını duyurdu. Yetkili, Galibaf’ın İran Dini Lideri Mücteba Hamaney tarafından yetkilendirildiğini aktardı. Mutabakat metni Hürmüz Boğazı’nın derhal açılmasını öngörüyor. Ayrıca ABD’nin İran ablukasının kaldırılmasını içeriyor. Yetkili, teknik müzakerelerin bu hafta başlayacağını söyledi. Nihai anlaşmaya varılırsa bölgedeki askeri güç sayısı azalacak. İsrail’in Lübnan’dan çekilmesinin anlaşma şartları arasında olmadığı vurgulandı.
NETANYAHU LÜBNAN’DA KALACAKLARINI SÖYLEDİ
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, İsrail’i yok olmaktan kurtardıklarını söyledi. Mücadelelerinin sona ermediğini belirtti. Lübnan’daki güvenlik bölgesinde kalmayı sürdüreceklerini açıkladı. “Bölgedeki tehditleri engellemeye devam edeceğiz” dedi. Netanyahu, zaman zaman Trump’la aynı görüşte olmadıklarını da ifade etti.
HÜRMÜZ’DE NORMALE DÖNÜŞ AYLAR SÜREBİLİR
ABD ile İran anlaşmayı imzalayınca Hürmüz Boğazı yeniden açılacak. Savaş süresince Körfez’deki enerji üretimi zarar gördü. Boğaza mayınlar döşendi. Uzmanlara göre normale dönüş aylar alabilir. Savaş öncesi boğazdan her gün 140’a yakın gemi geçiyordu. Savaş sonrası günlük geçiş sayısı aylık rakama düştü. En büyük soru işareti mayınların nasıl temizleneceği. Körfez’deki enerji şirketlerinin yeniden üretim planlaması yapacak. Her şey yolunda giderse limanlar yoğunlaşabilir. Bu durum gemilerin haftalarca beklemesine neden olabilir.
ABLUKA KALKTI İRAN GEMİLERİ GEÇTİ
Trump, mutabakatın ardından deniz ablukasının kaldırılması emrini verdi. Birkaç İran gemisi abluka bölgesinden sorunsuz geçti. Bir İran VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan gemi hareket etti. İran petrolü taşıyan bir tanker de Umman Denizi’ni geçti. Bu tanker ihracat limanına doğru ilerledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI PETROL TİCARETİ İÇİN HAYATİ
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alıyor. Bir yakasında Umman diğer yakasında İran bulunuyor. En dar yeri 33 kilometre genişliğinde. Boğaz dünyanın en önemli su yollarından biri. Petrol ticaretinin beşte biri buradan yapılıyor. OPEC üyesi ülkeler Asya’ya ham petrolün önemli kısmını ihraç ediyor. Dünyanın en büyük likit doğalgaz ihracatçısı Katar ticaretini bu boğazdan yapıyor. İran yıllarca boğazı kapatmakla tehdit etti ancak hiç kapatmadı. ABD’nin Beşinci Filosu boğazdaki ticaret güvenliğini sağlıyor. 1973 savaşında Suudi Arabistan petrol ambargosu uygulamıştı. Bugün OPEC’in en büyük müşterisi Asya ülkeleri. Boğaz, İran-Irak Savaşı’nda da önemliydi ve Tanker Savaşı tarihe geçti.