ABD’de yıllık enflasyon, art arda ikinci ay yavaşlayarak Temmuz’da yüzde 3,4’e geriledi; benzin ve gıda fiyatlarındaki artış tüketiciye daha az yansıdı. Çalışma Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 0,1 arttı ve ekonomistlerin beklentileriyle uyumlu gerçekleşti. İki ay önce üç yılın zirvesine ulaşan enflasyonun ardından gelen bu tablo, tüketicilere nefes aldırdı ancak ekonomistler bu rahatlamanın kalıcı olmayabileceği uyarısında bulunuyor. “Ekonomi, enflasyonun sıradan Amerikalılar için oluşturduğu tehditten henüz kurtulmuş değil; ancak fiyat baskıları da ele yakacak kadar sıcak değil.” FwdBonds Başekonomisti Christopher Rupkey, çarşamba günü yayımladığı notunda bu değerlendirmeyi yaptı.
FİYAT BASKILARI DEVAM EDİYOR
Aylık ekonomik veriler oldukça oynak seyrediyor ve bu durum son dönemde özellikle belirgin hale geldi. Aylardır süren İran savaşı nedeniyle başta enerji olmak üzere fiyatlar sürekli dalgalanıyor. Barış görüşmelerinde ilerleme kaydedildiği izlenimi doğunca son haftalarda enerji fiyatları ve enflasyon bir miktar geriledi. Ancak müzakereler hâlâ oldukça çetrefilli; ayrıca önümüzdeki aylarda daha yüksek petrol ve gübre fiyatlarının ekonomiye yansımasıyla birlikte enflasyonist riskler de kapıda bekliyor. ABD’de enflasyon olumlu yönde ilerlerken, yaşam maliyeti endişeleri sürüyor. Son istihdam raporu, Amerikalıların ücret artışlarının yüzde 3,2 ile fiyat artışlarının hızına yetişemediğini gösterdi.
BENZİN VE KONUTTAN OLUMLU SİNYAL
Temmuz ayında benzin fiyatları bir önceki aya göre yüzde 2,9 düştü ve enflasyonun kontrol altında kalmasına yardımcı oldu. Bu ayki enflasyon verilerindeki iyileşmenin en büyük nedenlerinden biri, konut fiyatlarındaki artış hızının yavaşlaması oldu. Geniş anlamda “barınma” kategorisinde izlenen konut endeksi, toplam TÜFE sepetinin yaklaşık üçte birini oluşturuyor; Temmuz’da yalnızca yüzde 0,1 artış kaydetti. Otel, motel ve diğer konaklama tesislerindeki fiyat düşüşleri bu tabloda etkili oldu. Gıda enflasyonu da yavaşladı: Market fiyatları Temmuz’da yüzde 0,1 gerilerken, yıllık enflasyonun altında kalarak yüzde 2,7 seviyesinde seyretti. KPMG Başekonomisti Diane Swonk, büyük indirim mağazaları ve market zincirlerinin fiyatları geri çekmek için büyük bir çaba gösterdiğini belirtti. “Bu yaz bunu koruyacaklarını söylediler. Sorun şu ki, sonbahar hasadı ve 2027’ye girerken gübre ve enerji maliyetleri etkisini göstermeye başladığında fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşacak.” Birçok gıda ürününde aylık bazda düşüş görüldü. Marul fiyatları, Taylor Farms’ın bazı ürünlerine bağlı bir siklosporiazis salgını sonrası tüketicilerin bu kategoriden uzaklaşmasıyla yüzde 16,4 düşerek tarihinin en büyük düşüşünü kaydetti.
ÇEKİRDEK ENFLASYONDA YAVAŞLAMA, HİZMET FİYATLARINDA BASKI
Orta Doğu savaşının Hürmüz Boğazı’ndaki kritik nakliye geçişini sekteye uğratmasından bu yana enerji fiyatları (ve benzin fiyatları) özellikle dalgalı seyrediyor. Bu nedenle “çekirdek” göstergeler, enflasyonun gidişatı için çok daha önemli birer pencere haline geliyor. Gıda ve enerji maliyetlerini hariç tutan çekirdek TÜFE, yüzde 0,2 artarak yıllık enflasyonu yüzde 2,5 seviyesine çekti. Bu oran, bu yılın Ocak ve Şubat aylarında görülen seviyeyle örtüşüyor; o dönemde bu oran yaklaşık beş yılın en düşük seviyesi olarak kaydedilmişti. Çarşamba günkü rapor, bazı temel fiyat baskılarının sürmekte olduğunu da gösterdi. KPMG’den Swonk, hizmet enflasyonuna dikkat çekerek tıbbi hizmetler, uçak biletleri ve araba tamiri gibi kategorilerdeki fiyat artışlarının hızlı seyrine işaret etti. Indiana Üniversitesi İşletme Ekonomisi Klinik Profesörü Andreas Hauskrecht, yüksek enerji fiyatlarının önümüzdeki aylarda endişe kaynağı olacağını; çünkü bu maliyetlerin büyük bir kısmının ekonominin diğer alanlarına yansıyabileceğini söyledi. Artan enerji maliyetlerini, Donald Trump’ın geçen yıl uyguladığı kapsamlı tarife turuna benzeten Hauskrecht, tarife kaynaklı maliyetlerin artık perakende fiyatlarına işlediğini belirtti. “Uzun süre yüksek bir fiyat (tarife gibi) devam ederse, bu maliyet giderek daha fazla tüketiciye yansıtılır. Enerji fiyatları için de bu argümanı sunabilirim” diye konuştu.
PİYASALAR VE FED BEKLENTİLERİ
Enflasyon raporunun ardından çarşamba günü New York borsasında Amerikan hisse senetleri sınırlı yükseliş kaydetti. Dow Jones endeksi 50 puan yani yüzde 0,1 artarken, S&P 500 yüzde 0,3 ve Nasdaq Bileşik Endeksi yüzde 0,6 yükseldi. ABD Hazine tahvil getirileri gerilerken, dolar endeksi yüzde 0,15 düştü. CME FedWatch verilerine göre, Eylül ayında Fed’in faiz artırma olasılığı bir gün önceki yüzde 48’den yüzde 38’e geriledi. Wells Fargo Yatırım Enstitüsü Küresel Stratejisti Gary Schlossberg, fiyat artışlarındaki yavaşlamanın Fed’in faiz artırım kararlarında daha sabırlı olmasına olanak tanıyabileceğine dikkat çekti. Fed Başkanı Kevin Warsh, enflasyonu düşürme kararlılığında olduklarını ve uzun süredir yüzde 2 hedefinin üzerinde seyreden enflasyonla mücadele edeceklerini belirtmişti. Schlossberg, yatırımcılara gönderdiği notta, “Ancak, devam eden Orta Doğu çatışmasına bağlı dalgalı petrol fiyatları ve güçlü ekonomi ile yapay zeka patlamasından kaynaklanan kalıcı çekirdek fiyat baskıları nedeniyle enflasyonun yakın vadeli görünümüne ilişkin temkinliyiz” ifadelerini kullandı.