ABD’de benzinin galon fiyatı pazartesi günü 4 doların üzerine çıktı. ABD ile İran arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışını daha da sekteye uğrattı. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre ortalama benzin fiyatı şu anda galon başına 4 doların hemen üzerinde seyrediyor. Benzin fiyatı psikolojik bir eşik olarak kabul edilen 4 dolar seviyesini ilk kez çatışmaların başlamasından bir ay sonra, 31 Mart’ta aşmıştı.
BENZİN FİYATLARINDAKİ YÜKSELİŞİN NEDENLERİ
Savaş öncesinde ortalama 2,98 dolar olan galon fiyatı, çatışmaların kritik Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışının büyük bölümünü durdurmasıyla hızla yükseldi. Mayıs ayı başlarında dört yılın en yüksek seviyesi olan 4,56 dolara çıkan benzin fiyatları, İran ve ABD arasında boğazın yeniden açılması ve Basra Körfezi’nde mahsur kalan petrol tankerlerinin serbest bırakılmasına yönelik müzakerelerin başlamasıyla düşüşe geçti. İki ülke 14 Haziran’da düşmanlıkların durdurulması için bir mutabakat zaptı imzaladı ve bu gelişme birkaç gün içinde benzin fiyatlarını 4 doların altına çekti. Ancak İran’ın boğazdan çıkmaya çalışan gemilere yeniden saldırı başlatması ve ABD’nin misilleme olarak İran limanlarını ablukaya almasıyla pompa fiyatları tekrar tırmanmaya başladı. Fiyatlar son bir haftada ortalama 13 sent yükseldi. Benzin fiyatlarındaki artış petrol fiyatlarına da yansıdı; Brent petrol pazartesi günü haziran başından bu yana ilk kez varil başına 90 doların üzerine çıktı. Brent petrol son bir haftada yaklaşık yüzde 16, ABD ham petrolü West Texas Intermediate ise bu ay varil başına yaklaşık 12 dolar değer kazandı.
BEYAZ SARAY'DAN AÇIKLAMA
Yüksek pompa fiyatları, kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Başkan Donald Trump ve Cumhuriyetçi Parti için baş ağrısı yaratıyor. Beyaz Saray sözcüsü Taylor Rogers, benzinin yeniden 4 doların üzerine çıkmasıyla ilgili yaptığı açıklamada, “ABD ordusu terörist İran rejiminin ticari gemilere saldırma ve Hürmüz Boğazı’ndan enerji akışını kesme kabiliyetini zayıflattıkça petrol ve benzin fiyatları çatışma öncesi seviyelere gerileyecek” dedi. Rogers, “Başkan Trump, Amerikan enerji egemenliğini serbest bırakmaya, maliyetleri düşürmeye ve çalışkan Amerikan ailelerinin cebine daha fazla para koymaya kararlıdır” ifadelerini kullandı.
UZMANLARDAN FİYAT TAHMİNİ
Uzmanlar, benzin fiyatlarının savaş öncesi ulusal ortalama olan 2,98 dolar seviyesine dönmesinin aylar alabileceğini belirtiyor. Benzin fiyatları genellikle yükseldiği kadar hızlı düşmüyor. Akaryakıt istasyonlarının çoğu, fiyatları toptan benzin maliyeti gibi kendi giderlerine göre belirleyen küçük işletmelerden oluşuyor. Bu işletmeler çok dar kâr marjlarıyla çalışıyor ve fiyatlar yükseldiğinde kârlılıkları daha da düşüyor. Bu nedenle toptan fiyatlar düşse bile perakende fiyatları indirmekte yavaş davranıyorlar. Yine de ABD’nin yaklaşık yarısında ortalama benzin fiyatı galon başına 4 doların altında. AAA verilerine göre en düşük ortalama fiyat 3,35 dolar ile Indiana’da, en yüksek fiyat ise 5,49 dolar ile Kaliforniya’da ölçülüyor. Washington eyaleti ve Hawaii’de de ortalama fiyat 5 doların üzerinde. Bağımsız petrol analisti ve Gulf Oil danışmanı Tom Kloza, benzin fiyatlarının yakın zamanda düşmesinin beklenmediğini söyledi. Kloza, benzin vadeli işlemlerindeki son yükselişin fiyatların önümüzdeki hafta 10 ila 25 sent daha artacağına işaret ettiğini belirterek “Bu, fiyatlara yansımış durumda” dedi. Kloza, fiyatları yükselten tek faktörün İran savaşı ve boğazın yeniden kapanması olmadığını, Ukrayna’nın Rusya rafinerilerine yönelik son drone saldırılarının da etkili olduğunu ifade etti. Kloza, “Rusya, uzun yıllardır net satıcı konumundayken şimdi benzin ithal etmek zorunda kaldı. Bu durum piyasalarda rafine ürün kıtlığı korkusunu artırdı. Biz ne kadar benzin üretirsek üretelim, bu küresel bir piyasa” değerlendirmesinde bulundu. Tüm bunlar, Amerika Birleşik Devletleri’nde benzin talebinin zirve yaptığı yoğun sürüş sezonunda yaşanıyor. Kloza, daha güçlü talebin İşçi Bayramı’na kadar benzin fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmasının beklendiğini sözlerine ekledi.