ABD Kongresi, yaz saati uygulamasını kalıcı hale getirmek için Salı günü Temsilciler Meclisi’nde ezici bir çoğunlukla 308’e karşı 117 oyla bir yasa tasarısını kabul etti. Ancak bu hamle, siyasi popülizmin sınır tanımaz halini gözler önüne seriyor. Saat değişikliği can sıkıcı ve sevilmiyor, o halde kaldıralım mantığı, işin aslında hiç de öyle olmadığını gösteriyor. Ünlü bir sözü hatırlatan bu süreç, Bismarck’ın “siyaset mümkün olanın sanatıdır” tanımından çok, iktisatçı Galbraith’in Kennedy’ye yazdığı “siyaset felaket ile katlanılmaz arasında seçim yapmaktır” uyarısına daha uygun düşüyor.
1970’LERDEKİ DENEYİM BAŞARISIZ OLDU
Güneşi Koruma Yasası adı verilen düzenleme, Başkan Donald Trump’ın da desteğini alıyor. Trump geçen mayıs ayında bunun insanlara “daha uzun ve aydınlık bir gün” vereceğini yazarken, “Buna kim karşı çıkabilir?” sorusunu yöneltmişti. Ancak ABD’nin 1970’lerde bu sistemi denediğinde halkın desteğinin ne kadar hızlı tersine döndüğü ortada. Enerji krizi sırasında Başkan Nixon, 1973-74 kışında kalıcı yaz saatini uygulamaya koydu. O dönemde yapılan anketler, aralık ayında yüzde 79 olan desteğin şubat ayında yüzde 42’ye düştüğünü ortaya koydu. Ulaştırma Bakanlığı’nın daha sonra yaptığı bir araştırmaya göre bu uygulama enerji tasarrufu sağlamadığı gibi bir dizi başka sorunu da beraberinde getirdi.
KARANLIK SABAHLAR VE ÇOCUK GÜVENLİĞİ
Kalıcı yaz saati savunucuları gün ışığını artırmaktan bahsetse de gerçekte kış aylarında güneş ışığını daha geç saatlere kaydırmaktan ibaret. Bu da milyonlarca Amerikalının aylar boyunca okula ve işe karanlıkta gitmesi anlamına geliyor. 2024’te yapılan görselleştirmelere göre Michigan, Kuzey Dakota ve Montana’nın bazı bölgelerinde en geç gün doğumu sabah 09.30’u buluyor. Indianapolis ve Seattle’da en geç gün doğumu yaklaşık 09.00 civarında. Washington DC’de güneş iki buçuk aydan fazla bir süre boyunca 08.00’den önce doğmayacak. Bunun en büyük riski ise çocukların soğuk ve karanlıkta otobüs durağında beklemesi. 1974 şubatında sekiz Florida çocuğunun sabah trafik kazalarında hayatını kaybettiği bildirilirken, bir önceki yıl aynı dönemde bu sayı yalnızca ikiydi. Kongre’de ismini açıklamayan bir üye, “Ölümlerin arttığına dair işaretler vardı ve herkes biraz tedirgin oldu” demişti.
SENATO’DA DEĞİŞEN GÖRÜŞLER
Saat değişikliğinin mi yoksa kalıcı yaz saatinin mi daha fazla ölüme yol açtığı tartışmalı. 2016’daki bir akademik çalışma, saat değişiminin her yıl 30’dan fazla ölüme ve 275 milyon dolar sosyal maliyete neden olduğunu tahmin ediyor. Ancak mesele, toplumsal işleyiş ile dünyanın dönüşü nedeniyle güneş ışığı saatlerindeki değişim arasında en kötü seçenekleri tercih etmek. Senato bu değişikliği 2022’de oybirliğiyle kabul etmişti. Iowa Senatörü Charles Grassley o dönemde “Tek bildiğim, eşim her yıl bunun kalıcı olmasını istiyor” demişti. Ancak Arkansas Senatörü Tom Cotton, itiraz etmediği için pişmanlık duyduğunu belirterek değişikliğe karşı çıkanların arasına katıldı. Cotton geçen yıl, “Her insan sorununun yasama çözümü yoktur. Bazen rekabet eden öncelikler ve çıkarlar arasında rahatsız edici bir uzlaşıyla yaşamak zorundayız” diyerek uyarıda bulundu. Bu sözler bir slogan gibi akılda kalmasa da gerçeği yansıtıyor.