Isı kubbesi, önümüzdeki hafta Amerika Birleşik Devletleri’nin doğu yarısını etkisi altına alarak yaz mevsiminin şu ana kadarki en yaygın sıcak hava dalgasını getirecek. Bu ısı kubbesi, jet akımındaki büyük bir kaymaya bağlı olarak oluşacak ve bu kayma Batı’ya da önemli bir soğuma getirecek. Soğumayla birlikte güçlü rüzgarlar, halihazırda büyük ve yıkıcı bir yangının devam ettiği Utah ile çevre eyaletlerdeki tehlikeli yangın havası koşullarını daha da şiddetlendirecek.
BÜYÜK ŞEHİRLER REKOR SICAKLIKLARA HAZIRLANIYOR
Chicago, Detroit, St. Louis, Dallas ve Nashville gibi büyük şehirlerde termometrelerin, hafta başına kadar bu yılın en yüksek seviyelerine ulaşması bekleniyor. Güney’den Orta Batı’ya yayılan büyük bir nem dalgası, koşulları daha da bunaltıcı hale getirecek. Bu boğucu hava modeli, hafta ortasına doğru doğuya, Kuzeydoğu’ya doğru genişleyecek. Isı kubbesinin durgunlaşması ve sıcak havayı günlerce hapsetmesiyle, bu geniş alanda nemle birlikte hissedilen sıcaklık (heat index) tehlikeli seviyelere fırlayacak. Milyonlarca kişi, hissedilen sıcaklığın 38 ila 43 derece arasında olduğu bir hava ile karşılaşacak; bazı yerlerde bu değer 46 dereceye kadar çıkabilecek.
AVRUPA’DAKİ REKORLAR KADAR ŞİDDETLİ DEĞİL AMA TEHLİKELİ
Fosil yakıt kirliliğinden kaynaklanan insan kaynaklı ısınma nedeniyle dünya genelinde sıcak hava dalgaları daha sert ve sık hale geliyor. Geçtiğimiz hafta Avrupa’da ve Mart ayında Batı ABD’de yaşanan rekor kıran sıcak hava dalgaları, bunun son iki örneği. Bu yaklaşan sıcak hava dalgası, çoğu bölgede rekor kıran aşırılıklar açısından onlarla rekabet edemese de günlerce kavurucu olacak ve daha az tehlikeli olmayacak.
HAFTA BAŞINDAN İTİBAREN NEM VE SICAKLIK ARTIYOR
Sıcaklık ve nem, bu hafta sonu Güney’de yoğunlaşacak ve ardından hafta başına kadar Orta Batı ve Büyük Göller bölgesine doğru kuzeye yayılacak. New York City, Pittsburgh, Pennsylvania ve Washington, DC dahil olmak üzere Kuzeydoğu’nun bazı bölgeleri Salı veya Çarşamba gününe kadar giderek daha sıcak ve nemli hissedecek. Güney’in geniş bir bölgesinde sıcaklıklar 36-38 dereceye yaklaşırken, Orta Batı ile Orta Atlantik ve Kuzeydoğu’nun bazı bölgelerinde 32-35 derece arasında seyretmesi bekleniyor. Salı günü saat 17.00’de New York New Jersey Stadı’nda oynanacak Dünya Kupası maçı, sıcaklığın 30 derecenin üzerinde ve hissedilen sıcaklığın 32-33 derece civarında olmasıyla boğucu bir havada başlayabilir.
SAĞLIK RİSKLERİ VE GECE SERİNLEMESİ BEKLENMİYOR
Ulusal Hava Durumu Servisi’ne göre, önümüzdeki hafta bir veya daha fazla günde, Derin Güney’den Minnesota, Wisconsin ve Michigan’ın bazı bölgelerine ve doğuda New York ile Orta Atlantik’e kadar on milyonlarca kişi 4 üzerinden 3. seviye “büyük” veya 4. seviye “aşırı” sıcaklık riski altında bulunuyor. Hava durumu servisine göre bu kadar şiddetli bir sıcaklık, uygun soğutma veya sıvı alımı olmayan herkesi etkileyebilir. Yüksek nem nedeniyle geceleri sıcaklıkların fazla düşmemesiyle gece saatlerinde de pek rahatlama beklenmiyor. Önümüzdeki hafta Orta Batı ve Büyük Göller’de gece sıcaklıkları 22-24 derecenin altına düşmeyecek. Kentsel alanlarda sıcaklıkların 27 derecenin altına inmesi zor olabilir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne göre, aşırı sıcağa uzun süre maruz kalmak, ısı bitkinliği, ısı krampları ve en ciddi türü olan sıcak çarpması gibi hastalıklara neden olabilir. Ulusal Hava Durumu Servisi verilerine göre, ısı, ABD’deki en ölümcül hava türüdür ve tornadolar, kasırgalar ve yıldırımların toplamından daha yüksek bir yıllık ortalama ölüm sayısına sahiptir.
ISITICI SICAKLIKLAR NE KADAR SÜRECEK?
Önümüzdeki haftaki ısı kubbesinin tam olarak ne kadar süreceği henüz kesin değil, ancak 4 Temmuz hafta sonu civarında batıya, Ovalar bölgesine doğru kaymaya başlayabilir. Güney’de sıcak ve nemli hava devam edecek, ancak tatil hafta sonu veya hemen sonrasında Orta Batı, Büyük Göller ve Kuzeydoğu için biraz hafifleyebilir. Bu ilk yaygın sıcak hava dalgası, Orta ve Doğu ABD’nin yılın en sıcak dönemine girmeye başladığı sırada gerçekleşiyor. Ulusal Çevre Bilgi Merkezleri’ne göre, bu bölgelerin çoğu, en sıcak ortalama gününü Temmuz ayında yaşarken, Güney Ovaları ve Aşağı Mississippi Vadisi genellikle Ağustos ayında en yüksek sıcaklıkları görüyor.
UTAH’TAKİ YANGINLAR İÇİN BENZERİ GÖRÜLMEMİŞ UYARI
Yangının pençesindeki Utah ile kuzey Arizona ve doğu Nevada’nın yakın bölgeleri için Cuma günü 3 üzerinden 3. seviyede aşırı kritik bir yangın havası riski uyarısı yapıldı. Tehdit o kadar şiddetli ki, Salt Lake City Ulusal Hava Durumu Servisi ofisi tarihinde ilk kez “özellikle tehlikeli durum” kırmızı bayrak uyarısı yayınladı. Bu uyarı, eyaletin şu anki en büyük yangını olan Cottonwood Yangını’nın da bulunduğu orta ve güney Utah’ı kapsıyor. Bu istisnai derecede nadir görülen tanımlama, en aşırı yangın havası koşulları için ayrılmış durumda. Uyarıda, “Bu, bir orman yangınının başlaması veya mevcut bir yangın durumunda hayat ve mal için önemli bir tehdit oluşturan özellikle tehlikeli bir durumdur. Bazı durumlarda, bir yangın yaklaştığında güvenli ve zamanında tahliye mümkün olmayabilir.” ifadeleri kullanıldı. Saatte 80 kilometreye varan rüzgar darbeleri, devam eden yangınları ve çıkabilecek yeni yangınları körükleyebilir. Orta ve güney Utah’ta birkaç büyük orman yangını yanmaya devam ediyor. Beaver, Utah’ın doğusundaki Cottonwood Yangını, sadece birkaç gün içinde yaklaşık olarak Salt Lake City büyüklüğünde bir alanı küle çevirdi ve henüz kontrol altına alınamadı. Yangın için tahliyeler devam ediyor ve eyalet ile yerel yetkililer, bunun Utah tarihinin en yıkıcı ve maliyetli orman yangını olduğuna inanıyor. Hasar değerlendirmeleri planlanmış veya devam ediyor, bu nedenle yangın tarafından yok edilen yapıların toplam sayısı bilinmiyor. Utah Ormancılık, Yangın ve Devlet Arazileri Dairesi Kamu İşleri Sorumlusu Karl Hunt’a göre, Utah tarihindeki en yıkıcı yangın, 74 evi yok eden 2018’deki Dollar Ridge Yangını idi. Daha kuzeyde, Eureka, Utah yakınlarındaki Iron Fire, bu hafta başında zorunlu tahliyelerin ardından 16 bin hektardan fazla alanı yaktı. Cumartesi günü de bölgenin büyük bir kısmında rüzgar ve düşük nem nedeniyle yangın tehlikesi yüksek kalmaya devam edecek.