Trump yönetimi, dünyanın en kötü Ebola salgınlarından biriyle mücadele edilirken federal virüs bilimcilerine yönelik tutuklama ve suçlamalarını hızlandırdı. Haziran ayında Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) araştırmacısı Vincent Munster, biyolojik örnekleri izinsiz ABD’ye sokmakla suçlandı. Haftalar sonra Senatör Rand Paul, Munster’in eski patronu Anthony Fauci’yi Senato komitesi önünde ifade vermeye çağırdı.
MUNSTER VE KWE’NİN TUTUKLANMASI
Yetkililer, Munster ve Rocky Mountain Laboratuvarları’nda araştırma görevlisi Claude Kwe’yi 2 Haziran’da maymun çiçeği virüsünü ABD’ye kaçırmak ve sınır memurlarına yalan söylemek suçlamasıyla gözaltına aldı. İkili, 25 Ocak’ta Detroit Havalimanı’nda Kongo Cumhuriyeti’nden dönerken durdurulmuştu. FBI testleri, virüslerin etkisiz hale getirildiğini doğrulasa da yetkililer bilim insanlarının Amerikalıların güvenliğini tehlikeye attığını öne sürdü. Munster’in avukatı defalarca yapılan röportaj taleplerine yanıt vermedi. Kwe’nin avukatı Benton Martin, müvekkilinin masum olduğunu ve yargı sürecinin beklenmesi gerektiğini söyledi.
BİLİM İNSANLARINDAN GÜVEN UYARISI
Görüşüne başvurulan bir düzine bilim insanı, Munster’in araştırma amacıyla etkisizleştirilmiş maymun çiçeği örneklerini taşıdığını, suçlamaların evrak eksikliğinden kaynaklandığını ve halka tehdit oluşturmadığını belirtti. Ancak bazı meslektaşları iddiaların güveni sarstığını vurguladı. NIH’den emekli bilim insanı Kim Hasenkrug, “Bu, değerli araştırmaları durdurmaya çalışanlara koz veriyor” dedi. Scripps Araştırma Enstitüsü’nden evrimsel biyolog Kristian Andersen ise “Bir sonraki pandemide aşıları Çin geliştirecek” uyarısında bulundu. Iowa Üniversitesi virologu Stanley Perlman, Munster’in Afrika’da virüs örnekleri toplayarak kritik işler yaptığını söyledi.
YEREL TOPLUMDA VE SİYASETTE YANKILAR
Montana’nın Hamilton kasabasındaki Rocky Mountain Laboratuvarları, on yıllardır en tehlikeli patojenlerin araştırıldığı Biyogüvenlik Seviye 4 tesisi olarak biliniyor. Munster’in tutuklanması, bölgede uzun süredir var olan güvensizliği körükledi. Cumhuriyetçi Senatör Tim Sheehy, tesisle ilgili soruşturma çağrısı yaparken Temsilci Paul Gosar, Hamilton tesisinin kapatılmasını istedi. Eski Başkan Donald Trump’ın sadık destekçisi aşırı sağcı aktivist Laura Loomer, sosyal medyada Munster ve Kwe’nin sınır dışı edilmesi gerektiğini yazdı. İlçe Komisyon Üyesi Jeff Burrows, “Bu tür şeylerle uğraşırken hangi kurallara uyacağınızı seçemezsiniz” dedi.
SİYASİ BASKI VE KOVİD-19 KÖKENİ TARTIŞMALARI
Trump yönetimi, federal bilim insanlarına yönelik operasyonları yoğunlaştırırken Kovid-19’un kökenine ilişkin laboratuvar sızıntısı teorisi yeniden alevlendi. Eski İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Fauci’nin Kongre’ye yalan söylediğini iddia ettiği belgeleri yayımladı. Uzmanların çoğu virüsün yarasalardan diğer hayvanlara ve Wuhan pazarında insanlara sıçradığını düşünse de politikacılar Fauci’yi cezalandırmak için harekete geçti. Mart 2025’te bir başkanlık kararnamesi birçok riskli virüs araştırmasını durdururken Beyaz Saray, tüm federal bilim fonları üzerinde siyasi atamalara geniş yetki veren bir kural önerdi. Fauci’nin eski yardımcısı David Morens’in evine FBI baskın düzenlenirken Kuzey Carolina’daki koronavirüs uzmanı Ralph Baric’in federal fonları kesildi. Emekli araştırmacı Philip Stewart, “Bilim karşıtı bir hareket var, hedef haline geldik” dedi.
EBOLA VE MPAX SALGINLARINA ETKİSİ
ABD dış yardım ve araştırma fonlarındaki kesintiler, yayılan Ebola ve maymun çiçeği salgınlarına karşı mücadelede on milyonlarca dolarlık boşluk yarattı. Munster, Ocak ayında gözaltına alınmasının hemen ardından laboratuvarına girişi yasaklanan isimlerden biri oldu. Zoolog Peter Daszak, “Biz pandemi hazırlık hibelerini kaldırıp bilim insanlarını tutuklarken virüsler doğada evrimleşiyor” diye konuştu. Sağlık Bakanlığı sözcüsü Emily Hilliard, federal hükümetin halkı korumaya tam donanımlı olduğunu ve CDC’nin Ebola’ya yanıt vermek için uzmanlar gönderdiğini söyledi.